Vandaag een inbraak, morgen een liquidatie

De golf van liquidaties in Amsterdam lijkt door een nieuwe groep criminelen te worden voltrokken. Het geweld komt voort uit dezelfde voedingsbodem als radicalisering: probleemwijken.

Religieuze radicalisering en liquidatiegeweld komen voort uit dezelfde voedingsbodem: woonwijken „met een optelsom van sociale problemen”, waar jonge mensen wonen „die zich niet verbonden voelen met de Nederlandse samenleving”. Dat zegt Hanneke Ekelmans, hoofd operaties van de politie in Amsterdam en lid van de vierkoppige eenheidsleiding die de Amsterdamse politie leidt. „Het is een heel veld waar allerlei vormen van antisociaal gedrag op gedijen.”

Ekelmans onderstreept dat de opsporing en vervolging van deze criminelen maar een deel van de oplossing is. „Pleisters plakken”, noemt ze het. „De echte problemen pak je niet aan met recherchewerk.” Aan bestuurders en politici de taak om de voedingsbodem weg te nemen. „Ik wil niet zo’n politieagent zijn die naar anderen wijst voor de oplossing van dit probleem. Maar ons werk voelt wel eens als dweilen met de kraan open.”

Ekelmans gaf gisteren een toelichting op een geslaagde politieoperatie, het vermoedelijke voorkomen van een liquidatie in Amsterdam eerder deze maand. Daarbij werden vier verdachten aangehouden, Amsterdammers van 20 en 21 jaar oud met een Marokkaanse achtergrond.

Het vermoedelijk voorkomen van een liquidatie eerder deze maand was het succes waar politie en justitie lang naar hebben uitgekeken, zo bleek tijdens de gezamenlijke persconferentie op het hoofdbureau van politie in Amsterdam. Sinds een met veel vuurwapengeweld uitgevoerde dubbele liquidatie in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt eind 2012 worstelt de politie met een golf van afrekeningen in het criminele circuit. Dit jaar werden in Amsterdam al vier liquidaties gepleegd.

Kalasjnikovs en handgranaten

Wat politie en justitie meer verontrust dan het aantal liquidaties – „dat blijft cru gezegd binnen de gebruikelijke grenzen”, zei recherche-officier van justitie Jeroen van Berkel op de persconferentie – is het geweld waarmee ze gepaard gaan. Steeds vaker lijken misdadigers hun conflicten, desnoods op klaarlichte dag, te beslechten met een kalasjnikov. Bij een andere arrestatie begin februari, waarmee de politie ook een liquidatie denkt te hebben verijdeld, werden automatische wapens en handgranaten in beslag genomen.

De autoriteiten maken zich vooral zorgen over het feit dat er een nieuwe groep lijkt te zijn aangeboord die de moorden voltrekt. De ouderwetse professionele hitman die voor veel geld in het buitenland werd gehuurd om een moord te plegen, komt de politie niet meer tegen, zei hoofdcommissaris Pieter Jaap Aalbersberg eerder deze week. De buitenlandse professionals zijn vervangen door dilettanten uit Amsterdam, van heel verschillende afkomst. „Wij hebben zeven of acht nationaliteiten voorbij zien komen”, zei officier Van Berkel. Ook in Rotterdam zien ze dit. In die stad werden vorige maand twee bij justitie vrijwel onbekende Albanese broers geliquideerd die actief waren in de drugshandel.

De potentiële poule is groot

Ook de vier Amsterdamse arrestanten waren „nieuw aan het firmament”, aldus Van Berkel. Dat wil zeggen: nieuw als ingehuurde moordenaars. Twee van de vier verdachten van de verijdelde liquidatie waren op vrijdag heengezonden na een inbraak. Zondag werden ze door een arrestatieteam klemgereden en aangehouden in een vuurgevecht. „ Het ene moment zitten ze nog op de bank te gamen, morgen plegen ze een inbraak, overmorgen een liquidatie”, zegt Hanneke Ekelmans. „De poule van potentiële moordenaars is groot, daar maken we ons zorgen over.”

Een van de arrestanten zat in de zogenoemde top 600 – criminelen die regelmatig zijn aangehouden voor de meest ingrijpende misdrijven en die na hun straf met een veelomvattend programma worden geholpen bij een terugkeer in de samenleving – maar er is volgens Van Berkel „vrijwel geen overlap tussen de top 600 en de mensen die in verband worden gebracht met liquidaties”.

De criminele afrekeningen zijn al lang niet meer alleen te herleiden tot een drie jaar oud conflict tussen twee misdaadbendes over een in de haven van Antwerpen gestolen partij van 200 kilo cocaïne. De vier liquidaties van dit jaar hebben in elk geval niet met dit conflict te maken, aldus officier Van Berkel.

Dat alles maakt opsporing moeilijk, zeggen zowel Ekelmans als Van Berkel. Er zijn nog maar weinig verdachten van liquidaties opgepakt, ze zijn vrijwel niet bereid verklaringen tegen politie of justitie af te leggen en ze maken een niet altijd even goed georganiseerde of zelfs maar professionele indruk. „We weten niet wie de opdrachten verstrekt”, zei Aalbersberg eerder deze week. „We weten zelfs niet of er altijd wel sprake is van een opdracht.”