Column

Techno tussen Da Vinci en Rafaël

Rolinde Hoorntje spot trends en geeft tips. Deze week over Jeff Mills, de dj die techno en het dj-ambacht op de kaart zet als hogere kunst.

Jeff Mills (51) begon als 21-jarig broekie met draaien op de lokale radio in Detroit begin jaren tachtig. Dat deed hij zes dagen per week, een paar minuten zendtijd per keer. Daarom bedacht hij om de platen in elkaar over te laten lopen – zo kon hij in korte tijd zoveel mogelijk nieuwe muziek de ether in slingeren in ‘de mix’.

Noodgedwongen ontwikkelde hij de gave om platen binnen een nanoseconde op het juiste punt klaar te leggen (handmatig, je had daar nog geen software voor) en tot wel zeventig platen per uur aan elkaar te mixen. Het leverde hem de bijnaam ‘The Wizard’ op.

Hoe hij dat doet zie je in de film The Exhibitionist Pt.1, die in 2004 uitkwam (te zien op YouTube). Met drie decks en een mixer rijgt hij in 45 minuten 45 platen aan elkaar. Met drie camera’s boven, voor en naast de draaitafels volg je precies, of nou ja, ongeveer, wat Mills met zijn ultrasnelle pianovingers doet.

Mills is niet alleen vingervlug maar ook fast forward in zijn denken. Hij denkt dat muziek over 100 jaar niet meer bestaat, maar dat er een grensoverschrijdende kunstvorm is. Zelf is hij filmmaker, beeldend kunstenaar, filosoof, dj, dirigent en producer ineen. Deze maand begon hij als artist-in-residence in museum het Louvre, waarvoor hij een vierdelige serie bedacht. Zo samplet en mixt hij live muziek met een drumcomputer voor een dansvoorstelling en bij een stomme sciencefictionfilm: Wunder der Schöpfung (1925), bron van inspiratie voor Stanley Kubrick.

Zijn liefde voor oude SF-films is een langdurige. In 2000 maakte hij zijn eerste soundtrack. Vorige week verscheen de filmmuziek die hij maakte voor de Fritz Lang-film Woman in the Moon (1929), twee jaar geleden al live te horen in Eye in Amsterdam.

Mills is niet alleen multidisciplinair, hij lijkt ook op een missie om elektronische muziek een plek te geven buiten de club. Zo werkt hij regelmatig samen met klassieke orkesten voor een akoestische uitvoering van zijn werk, zoals in augustus in het Concertgebouw in Amsterdam.

Op zich gebeurt dat vaker: klassiek podium wil verjongen, producer zoekt erkenning. Maar het slotstuk van zijn verblijf in het Louvre is een vertoning van The Exhibitionist Pt. 2, waarvoor een deel van de opnames zaterdag wordt gemaakt bij My House in de Stadsgehoorzaal in Leiden. Met het tweede deel van de dj-film hoopt hij details in beeld te brengen die „laten zien dat er een verschil zit tussen de dj die aan het werk is en de dj die op een knop drukt en het proces automatiseert”, zei hij maandag tegen DJ Broadcast. En zo weet Mills niet alleen techno, maar ook het dj-ambacht op de kaart te zetten als hogere kunst bij een wel heel highbrow instituut. En dat is een prestatie op zich.