Column

Opeens komt het allemaal wel erg dichtbij

De dreigementen in de laatste onthoofdingsvideo van IS maken indruk in Italië. Esthetiek kan het beste met esthetiek bestreden worden, meent Ilja Leonard Pfeijffer.

Nou, ik moet zeggen, dat heeft toch wel indruk gemaakt in Italië, dat filmpje van de aanhangers van de Islamitische Staat aan de kust van Libië. Het wordt opeens zo persoonlijk, hè. Italië wordt in de titel van het filmpje ‘De Natie van het Kruis’ genoemd en een gemaskerde man wijst met zijn mes naar de argeloze kijker en scheldt hem uit voor ‘kruisvaarder’. Opeens komt het allemaal wel erg dichtbij. Het filmpje benadrukt dat ook op een uiterst effectieve wijze. ‘Eerst hebben jullie ons gezien op een heuvel in Syrië’, zegt de gemaskerde man dreigend. ‘Nu zijn we ten zuiden van Rome.’

Het indrukwekkende decor van de Middellandse Zee wordt met maximaal effect ingezet. Zij is de enige barrière die is overgebleven tussen de horrorscène op het strand en Italiaans grondgebied. Iedere kijker beseft dat de beulen van de Kalief nog maar een paar honderd zeemijl ver weg zijn.

En dan volgt de climax. In een magnifiek gefilmd shot kleurt de Middellandse Zee rood van het bloed van eenentwintig bruut afgeslachte christenen. De gemaskerde man wijst met zijn mes naar de overkant en zegt: ‘We zullen Rome veroveren, als Allah het wil. Dat is de belofte van onze profeet.’ Black out. En daar zit je dan met je espresso en je brioche met crema. Mamma mia.

Bedaagde columnisten in kwaliteitskranten begonnen opeens uit pure paniek te pleiten voor herbewapening. Sommigen dachten hardop na over militair ingrijpen in Libië, wat gezien de geschiedenis van kolonisatie nogal gevoelig ligt. Politici dachten in eerste instantie aan de enorme financiële belangen van Italië bij de Libische oliewinning en benadrukten dat ‘Rome’ in het filmpje bedoeld was als metafoor voor Europa als geheel. Dat is de typische Italiaanse reflex: om van alles wat uit het zuiden komt een Europees probleem te willen maken.

Het was de afgelopen dagen stof tot gesprek op de pleintjes. En het wil wat zeggen als er op de pleintjes over iets anders wordt gepraat dan voetbal. Er werden ook zenuwachtige grapjes gemaakt, een teken dat de Italianen er echt niet helemaal gerust op waren: ‘Als ze ten zuiden van Rome zijn, lopen ze wel vast op de Grande Raccordo Anulare.’ Dat is de beruchte ringweg om Rome waar dag en nacht file staat.

Nu denk ik niet dat iemand er echt in gelooft dat de strijders van de Heilige Oorlog de Eeuwige Stad gewapenderhand zullen innemen. Maar waarom is het dreigement dan toch zo effectief? Dat komt helemaal door de superieure kwaliteit van dat filmpje. De timing, het ritme van de beelden en de esthetiek van de gruweldaad vormen de redenen waarom het indruk maakt. We moeten de Kalief niet met wapens bestrijden, maar met esthetica. Gelukkig is daar veel van in Italië.