In één keer afrekenen, gemeente komt er niet op terug

Hoogte ‘eeuwigdurende’ erfpacht wordt deze zomer bepaald door onafhankelijke commissie.

Het erfpachtstelsel van Amsterdam gaat in 2016 flink veranderen. 110.000 erfpachters – eigenaren van een pand waar erfpacht op rust – kunnen vanaf dan de grond onder hun huis eeuwig afkopen, of jaarlijks een canonbedrag betalen. Hoeveel dit de erfpachter gaat kosten is voor hen en de gemeente nog onduidelijk. Een grondwaardecommissie gaat de gemeente over de waarde van eeuwigdurende erfpacht adviseren.

Vandaag maakte wethouder Eric van der Burg (Grondzaken, VVD) de leden van de onafhankelijke grondwaardecommissie bekend. Het gaat om drie hoogleraren, gespecialiseerd in waardebepaling en vastgoed: Tom Berkhout, Dirk Brounen en Piet Eichholtz. „Eind juni verwachten we hun advies”, aldus Van der Burg.

Welke opdracht heeft u de commissie meegegeven?

„Zij zullen een rekenmethode bepalen die berekent hoeveel het eeuwigdurend gebruik van grond waard is. Is dat de verkoopwaarde? Of zit dat ergens tussen voortdurend gebruik en verkoop in? De grondwaardecommissie zal ook adviseren hoe we de overstap naar het nieuwe stelsel zo goed mogelijk kunnen doen. Vanaf 2016 zullen wij gefaseerd mensen aanbieden om vrijwillig over te stappen.”

Dan is het één keer afrekenen, en de gemeente komt er niet meer op terug?

„Klopt. Of er nu een serre bijgebouwd wordt of een extra verdieping, maakt niet meer uit. Het enige wat natuurlijk kan gebeuren is dat een bestemmingsplan gewijzigd wordt. Maar net zoals bij gekochte grond, zullen wij dan de erfpachter moeten uitkopen.”

Waarom zou iemand met een huidig contract vrijwillig overstappen naar een nieuw contract?

„Omdat het zekerheid geeft. De erfpachter heeft niet langer te maken met een plotselinge stijging van de canon. Nu wordt na elk tijdvak opnieuw de waarde van de canon bepaald. Dat maakt het aantrekkelijk om nu in één keer af te kopen. De andere optie is om die eeuwige afkoop op te splitsen in jaarlijkse betalingen.”

En wie niet vrijwillig overstapt?

„Dan moet de gemeente wachten tot hun huidige erfpachtcontract afloopt. Dat is in de meeste gevallen in 2035 of 2055.”

De gemeente verdiende tot nu toe goed aan erfpacht. Is dat ook de bedoeling van het nieuwe systeem?

„De gemeenteraad vindt dat het omzetten van het erfpachtstelsel op de korte termijn niet tot inkomstenverlies mag leiden. Maar de kans is natuurlijk dat in 2016 veel mensen overstappen en de gemeente juist veel meer binnen krijgt dat jaar.”

Maar op de lange termijn? Loop je als gemeente niet het risico dat je later enorme spijt krijgt van het bedrag dat nu ‘voor eeuwig’ bepaald gaat worden?

„Waardestijging van de grond blijft in het nieuwe systeem bij de eigenaar. Als uiteindelijk iedereen eeuwig heeft afgekocht, ontvangt de gemeente geen geld meer. Maar dat is bij de verkoop van grond ook zo.”

Is dat ook een opdracht aan de commissie: geen inkomstenverlies?

„Nee. Zij mogen hun eigen keuzes maken.”