Harde botsing aan vooravond van Eurogroep

Vanmiddag praat de eurozone over verlenging van het Griekse hulpprogramma. Gisteren deed Athene een voorstel, dat Berlijn meteen afwees.

Ze blijven recht tegenover elkaar staan. De Grieken die de steun van de meeste eurolanden verspeeld hebben maar hun kin omhoog houden. En de Duitsers, die vinden dat Griekenland een loopje neemt met alle gemaakte afspraken. De twee landen treffen elkaar vanmiddag om drie uur in Brussel, waar de eurogroep van ministers van Financiën de gisteren door Griekenland aangevraagde verlenging van het hulpprogramma bespreekt.

Vandaag moet er een akkoord zijn, had eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem maandag gezegd. Anders is er onvoldoende tijd om het nog door de nationale parlementen te krijgen voordat volgende week zaterdagnacht het hulpprogramma afloopt.

Dat Griekenland gisterochtend een half jaar verlenging van het huidige programma heeft aangevraagd, wordt gezien als een concessie aan de rest van de eurozone. Daarmee brak de Syriza- regering met eerdere verklaringen dat zij zich niet langer zou onderwerpen aan de ‘trojka’ van Europese Commissie, Europese Centrale Bank en Internationaal Monetair Fonds die toeziet op uitvoering van bezuinigingen en hervormingen. In de brief waarin de Griekse minister van Financiën Yanis Varoufakis de verlenging van de hulp aanvraagt, wordt het woord ‘trojka’ gemeden, maar Griekenland zegt wel met alledrie de instellingen samen te willen werken.

De regering van premier Alexis Tsipras wilde eerst een overbruggingskrediet aanvragen, naar verluidt een bedrag tussen 10 en 20 miljard, zonder het nu geldende toezichtregime. Dat steunde niemand. Met verlenging van het bestaande programma moet een bedrag van 7,2 miljard euro vrijkomen, dat nog niet was overgemaakt aan Athene.

Maar Duitsland reageerde gisteren keihard op het Griekse voorstel. Het gaat nu om de vraag of Athene na volgende week zaterdag, wanneer het programma afloopt, überhaupt nog hulp krijgt. De regering in Berlijn liet weten dat de brief van Varoufakis „geen echt voorstel voor een oplossing is”. Een voorspelbare reactie, want de brief is op veel punten inderdaad weinig concreet geformuleerd. Zo zullen de Grieken streven naar „gepaste primaire begrotingsoverschotten”, zonder een percentage te noemen. Het exacte overschot was de afgelopen weken juist een twistpunt.

De Duitsers hebben drie grote bezwaren. Er staat geen duidelijke toezegging in dat Athene het programma, en de bezuinigingen en hervormingen die daarbij horen, met succes wil afronden. Varoufakis sluit niet uit dat de Grieken zonder overleg de eerder gemaakte afspraken met EU, ECB en IMF veranderen. En het is „totaal onduidelijk” hoe Griekenland de komende weken zijn rekeningen gaat betalen, aangezien de belastinginning sterk tekortschiet.

Dit staat in een uitgelekt document dat Duitsland vandaag in de vergadering zou inbrengen. Volgens de verklaring is de Griekse toezegging „een paard van Troje”, omdat het land tegelijkertijd geld wil lospeuteren én onder de voorwaarden van het programma uit wil komen.

Anderen zijn milder. Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker ziet de Griekse brief als „een positief signaal” dat naar zijn mening „de weg kan vrijmaken voor een redelijk compromis.” De Franse premier Manuel Valls sprak van „een zeer bemoedigend teken”.

Duitsland ging gisteren zo ver dat dicteerde hoe de Griekse brief wél zou moeten luiden. „Er hoeven maar drie korte en goed begrijpbare zinnen in te staan”, aldus de Duitse verklaring: ‘We vragen om verlenging van het huidige programma, waarbij we gebruik maken van de ingebouwde flexibiliteit. Veranderingen in de afspraken zullen we alleen invoeren met instemming van de instituties. En we streven ernaar het programma met succes te beëindigen.’

Duitsland opperde bovendien om de ruim 10 miljard euro die gereserveerd staan voor hulp aan Griekse banken in te trekken. Zij zijn vorig jaar immers geslaagd voor de balanstest van de ECB, is de redenering, dus dat potje kan geschrapt.

Volgens de Griekse vicepremier Dragassakis zijn er „krachten aan het werk die Griekenland op zijn knieën willen dwingen, zodat ze het hun wil kunnen opleggen”.

Aan Dijsselbloem de taak om hier nog iets van te maken.