Fantasiewereld Avery doet duizelen

Courtesy of the artist and GRIMM Gallery, Amsterdam

Je moet er misschien niet te vaak bij stilstaan, want het is een duizelingwekkend besef: vrijwel overal waar we komen is alles tot in de details door mensen gemaakt – of op zijn minst gereguleerd. Niets was er zomaar vanzelf.

Het werk van de Schotse kunstenaar Charles Avery (1973) roept precies dat duizelingwekkende besef op. Sinds 2004 werkt hij aan een eigen wereld, in tekeningen, sculpturen en een enkele video. Om precies te zijn: aan een eiland.

De eilandbewoners zijn mensen zoals u en ik, maar met iets andere behuizingen en gebruiken, huisdieren en goden. Denk aan futurisme, eerder dan aan fantasy. Of denk aan een andere cultuur, die bestaat naast de onze, en die van de grootste lijn tot het kleinste detail is verzonnen en verbeeld door één man. De fantasie van Charles Avery staat onafgebroken in de vijfde versnelling.

Instappen en meerijden kon in 2009 in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, waar werk uit de eerste vijf jaar werd gepresenteerd onder de titel The Islanders: An Introduction. In het GEM in Den Haag is nu te zien hoe Avery het eiland – en met name de hoofdstad Onomatopoeia – sindsdien verder heeft ontgonnen.

The Islanders is een project met een groot en ingewikkeld verhaal erachter, maar je hoeft er geen lappen tekst bij te lezen. Je komt een eind als je lang en aandachtig kijkt. Dat is geen zware opgave, want alles ziet er aantrekkelijk uit. Vloeren zijn stevige bodems, volgetekend met mooi ontworpen patronen, en op die strakke straten en pleinen bewegen zich swingende, stripachtige mensen en fantasiebeesten. Ze maken geen bedachte indruk, ze ogen echt en ontspannen. Avery’s verhaal is heel overtuigende fictie.

Alles hangt met alles samen. Een vogel met een ei in zijn snavel, die op een van de tekeningen in een etalage staat, staat verderop in de zaal in 3D op een sokkel. Op de buste van een filosoof staat een kleurig hoofddeksel dat twee zalen later de maquette van een pas geopende bar blijkt te zijn, L’Escargot Quadrato.

In het interieur van die bar, waar eilanders op slanke designmeubeltjes zitten te praten, hangen twee affiches die ook als zelfstandige tekeningen worden getoond – naast een poster die de opening van de bar aankondigt, met het bovenaanzicht van het hoofddeksel als geometrisch-abstract logo. Urenlang heen en weer lopend en verbanden leggend leer je het eiland en zijn bewoners steeds beter kennen. Als een ontdekkingsreiziger een nieuwe wereld.

In de tweede zaal is er een raam met uitzicht op een trottoir en pas geplante boompjes. Buiten laat een meneer zijn hondje uit. Een zenuwachtig bewegend wezentje met een dunne krulstaart. Tussen de fantasiestadsgezichten van Charles Avery gaat zo’n tafereel er ineens anders uitzien. Zijn wereld is helemaal niet zo veel vreemder dan die van ons.