‘Dit is moderner dan Fifty Shades of Grey’

De actrice speelt de hoofdrol in ‘Zout op mijn huid’. „Het is goed en nodig om een verhaal te brengen over een seksueel assertieve vrouw.”

Dragan Bakema en Sophie van Winden in ‘Zout op mijn huid’. foto ben van duin

Vijftig smaken zout. Lang vóór Fifty Shades of Grey was er al Benoîte Groults schandaalsucces Zout op mijn huid (1988). Oók een onverbloemd erotische roman over de zinderende passie tussen twee heel verschillende mensen, maar met de rollen compleet andersom. Hij (Gauvain) is een eenvoudige Bretonse visser, zij (George) een chique, succesvolle carrièrevrouw. Hij wil, net als ‘Ana’ nu, het liefst vastigheid en settelen, zij koestert hun bandeloze liaison – een heel leven lang, zelfs als beiden met een ander zijn getrouwd. Morgen gaat van het omstreden boek een Nederlandse toneelbewerking in première, met Sophie van Winden (31) in de rol van George. „Het is moderner dan Fifty Shades.”

Ze las het boek al op haar zeventiende, maar kan zich er nu beter toe verhouden, zegt Van Winden. „Het streven naar de vrijheid om te kiezen voor het soort liefde dat jij wilt, is nog altijd actueel.” Benoîte Groult had destijds een feministisch doel; zij maakte – ietwat schematisch – van de man een gevoelige spierbundel en van de vrouw een zelfverzekerde genotzoeker. Van Winden: „Zulke vrijgevochten vrouwelijke personages had je nog niet in de literatuur. Ja, Madame Bovary en Lady Chatterly beleven overspelige liefdes, maar dat gaat toch steeds gepaard met schuld en boete. Hier is het de man die zich schuldig voelt. George voelt zich vrijer en staat zonder wroeging achter haar keuze.”

Als je dan toch vergelijkt: naast George is Anastasia een veel ouderwetsere heldin: een beaat schaap dat Grey in alles volgt. Van Winden: „Ik vind de populariteit van Fifty Shades verbazingwekkend. De machtsverhouding in Zout op mijn huid is veel spannender. We houden nog zo vaak vast aan stereotiepe ideeën over man en vrouw. George geniet van de ongebonden seks met Gauvain, zonder schuldgevoel. Wij vroegen ons tijdens de repetities vaak af of dat wel geloofwaardig was, of zelfs ‘sympathiek’. Bij een man zou je je dat nooit afvragen.”

Van Winden betwijfelt of vrouwen anno nu seksueel zoveel vrijer zijn dan toen. „Stiekem heerst er in deze tijd een vrij kuise moraal. Seksueel assertieve vrouwen worden nog altijd veroordeeld, zie die documentaire Sletvrees van Sunny Bergman. Dat soort denkbeelden zijn zeer hardnekkig. Dus het is goed en nodig om dit verhaal te brengen.”

Het was wel zoeken hoe ze de heftige erotische spanning tussen George en Gauvain (Dragan Bakema) op toneel goed over konden brengen. „Zodra je schaamte bij jezelf toelaat, wordt het tenenkrommend, of een parodie. We moesten het aandurven hun seksuele energie serieus te nemen, zonder dat het bloot om het bloot wordt. We willen een zindering creëren die overslaat op de zaal. Een golf van anderhalf uur, om in de zeemansmetaforen te blijven.”

De sleutel tot die spanning, ontdekten de acteurs, is hun ademhaling. „Wij ademen op toneel steeds óf heel hoog, wat je doet bij spanning, of heel laag, zoals bij overgave en diepe, dierlijke lust. Groult schrijft dat Georges lichaam zich ‘meteen gereed maakt’ zodra ze hem ziet, en zo speel ik haar ook. Niet dat ze continu opgewonden is, maar ik zet mijn lijf wel steeds ‘aan’. Het publiek moet die knetterende elektriciteit tussen hen echt kunnen voelen.”