De adverteerder maakt de krant

Peter Oborne stapt op als politiek commentator van de Britse krant Daily Telegraph. Reden? De scheidslijn tussen journalistiek en commercie vervaagt.

Lezersbedrog. Dat is wat Peter Oborne The Daily Telegraph verwijt. Het is nogal een verwijt en niet zomaar een krant. Oborne was vijf jaar politiek commentator van Engelands meest vooraanstaande conservatieve dagblad.

De prominente journalist besloot deze week op te stappen en niet langer te zwijgen over een probleem dat niet uniek is voor de krant: de vervagende scheiding tussen commerciële belangen en journalistieke onafhankelijkheid.

Oborne maakte zich al langer zorgen over nieuws dat niet adequaat in zijn krant kwam, terwijl anderen er wel over berichtten. Zelf merkte hij dat zijn stuk over Britse moslims wier rekening bij de Brits-Chinese HSBC-bank plotseling was opgeheven, niet werd geplaatst. Na veel navragen werd hem niet meer gezegd dan dat er ‘een probleempje was met de bank’.

Maar ook over grote bedrijven als Tesco (supermarkten) en Cunard (scheepvaart) verscheen geen normale nieuwsberichtgeving, volgens Oborne. Wel goednieuwsverhalen, ‘advertorials’. Die ontwikkeling viel samen met de vervanging van de laatste hoofdredacteur door een ‘content manager’. Journalistieke kwaliteit werd sindsdien alleen nog in online ‘clicks’ gemeten.

Tot Oborne’s verontrusting werd de buitenlandredactie gedecimeerd en verdwenen tientallen eindredacteuren. De gevolgen zijn dagelijks te lezen, aldus Oborne in zijn verantwoording op de site Opendemocracy.org. De krant staat vol fouten, mist nieuws dat adverteerders onwelgevallig is en publiceert berichten als ‘de vrouw met drie borsten’.

Snoepwinkelier tot miljardair

De Telegraph kwam 11 jaar geleden in handen van de gebroeders Barclay, die in één generatie opklommen van snoepwinkelier tot miljardair. Nooit is gebleken dat de Barclays affiniteit hebben met serieuze dagbladpers. Zelden is zo flagrant als nu door Oborne aangetoond dat zakelijke eigenaren bereid zijn de journalistieke onafhankelijkheid te offeren aan hun zakelijke kortetermijnbelangen. Dat ontkent de directie overigens ten stelligste.

De maat was vol toen Oborne vergeefs zocht naar berichtgeving over het jongste schandaal rond HSBC. Het Zwitserse bijkantoor van de bank, waar de politie woensdag een inval deed, bood mogelijk strafbare hulp bij het verborgen houden van belastbare kapitalen.

Voor andere kranten was het groot nieuws. Oborne’s eigen krant plaatste er na een dag een berichtje over op een binnenpagina. De inval bij het HSBC-kantoor stond overigens gister op de voorpagina.

Door dit gedetailleerd naar buiten te brengen gooit Oborne een discussie open die op serieuze nieuwsredacties in de hele wereld wordt gevoerd. Zolang winst vanzelfsprekend was, bemoeiden eigenaren zich met de inhoud om wereldse macht uit te oefenen, nu om hun investering te redden.