Dagkalender van de Wereldliteratuur: gepest door West-Duitsers

Gisteren werd Steinz – Gids voor de wereldliteratuur gepresenteerd in de Openbare Bibliotheek Amsterdam. Een van de tachtig relatief nieuwe schrijvers die er een apart lemma in hebben gekregen, is Julia Franck, die vandaag haar 45ste verjaardag viert.

Als er één thema is dat de romans van Julia Franck bindt, is het het roerige Duitsland van de twintigste eeuw. De Eerste en Tweede Wereldoorlog, de DDR-tijd en de Val van de Muur – elk van haar vijf boeken speelt tegen de achtergrond van een belangrijke periode in de Duitse geschiedenis.

Een geschiedenis die ook sterk met haar eigen achtergrond verweven is: Franck (kleindochter van een nazi, een joodse vrouw, een gesneuvelde WO II-soldaat en een communistisch gezinde beeldhouwster) werd midden in de Koude Oorlog in Oost-Berlijn geboren en vluchtte op haar achtste naar het westen, waar ze aanvankelijk in het kamp Berlijn-Marienfelde terechtkwam. De negen maanden die ze daar doorbracht zijn verwerkt in de roman Lagerfeuer (2003). Vanuit vier verschillende perspectieven worden de ervaringen van een uit de DDR gevlucht gezin beschreven: de tot wanhoop drijvende sfeer in het kamp, de wrede pesterijen van West-Duitse klasgenoten.

50530fd8ddad94.73860475

Ook Die Mittagsfrau (2007) en Rücken an Rücken (2011) zijn autobiografisch: Die Mittagsfrau, waarmee Franck wereldwijd doorbrak, beschrijft het leven van een op haar grootmoeder van vaderskant gebaseerd joods meisje in de jaren tussen 1914 en 1945 – en hoe zij er uiteindelijk toe komt haar kind in de steek te laten. Het zijn verhalen in een heldere, enigszins afstandelijke maar zeer opmerkzame stijl over mensen en gebeurtenissen die in de Duitse geschiedenis soms nog vergeten worden.

Meer afleveringen van de Dagkalender van de Wereldliteratuur op The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.