Syriza slikt kandidaat van Tsipras

Premier Tsipras kán het wel: compromissen sluiten. Hij kreeg steun voor een conservatief als president.

Pavlopoulos, nieuwe president Foto AFP

Alexis Tsipras heeft bewezen dat hij, als het moet, compromissen kan sluiten. Een akkoord met Europa laat op zich wachten: of het vanmorgen ingediende voorstel om het leningenprogramma met zes maanden te verlengen het haalt, is nog onzeker. Maar premier Tsipras slaagde gisteren wel voor een andere vuurproef: hij loodste zijn presidentskandidaat, Prokopis Pavlopoulos, door het parlement.

Het illustreert de macht van Tsipras over zijn partij, want binnen Syriza (Coalitie van Radicaal Links) viel de kandidatuur van de 64-jarige Pavlopoulos slecht. De jurist is een prominent lid van Nieuwe Democratie (ND), de conservatieve partij die de vorige regering leidde. Tussen 2004 en 2009 was hij minister van Binnenlandse Zaken.

De benoeming van Pavlopoulos laat een politieke lenigheid zien die Tsipras ook in het conflict met de eurolanden nodig zal hebben. Binnen Syriza is de weerstand tegen compromissen met de eurozone en het IMF groot. Dat maakt het voor Tsipras en minister van Financiën Varoufakis lastiger een kolotoumba – Grieks voor ‘U-bocht’ of ‘achterwaartse salto’ – te maken in de onderhandelingen.

De presidentsverkiezing had zomaar een struikelblok kunnen worden. In december wist Syriza de stemmingen over een opvolger voor de huidige president, Karolos Papoulias, juist te gebruiken om vervroegde verkiezingen af te dwingen. Doordat drie stemrondes moesten worden gehouden, was er wekenlang politiek drama.

De voordracht van Pavlopoulos als nieuwe president verliep moeizaam. Om een linkse kandidaat benoemd te krijgen is Syriza niet sterk genoeg in het parlement. En tegen de belangrijkste naam die circuleerde, de huidige eurocommissaris voor Migratie Dimitris Avramopoulos, was te veel weerstand binnen Syriza. Partijleden vonden hem te rechts en te veel een exponent van de in hun ogen corrupte elite die ze juist proberen te vervangen.

Het bracht Tsipras in een moeilijke positie. Syriza, een brede waaier van linkse partijen en groeperingen, staat zich erop voor veel democratischer te zijn dan de andere partijen. Belangrijke besluiten moeten in alle geledingen worden besproken. Een deel van de partij vindt bovendien dat over principes geen compromissen kunnen worden gesloten. Dat betekent bijvoorbeeld: liever uit de euro dan buitenlandse technocraten invloed geven op Grieks beleid. Om die reden verwachten sommige commentatoren dat de regering geen lang leven is beschoren. Als Tsipras te veel water bij de wijn doet, valt zijn eigen partij hem af.

Maar nu de premier er zonder schade aan de partij en aan zijn coalitie in is geslaagd Pavlopoulos benoemd te krijgen, versterkt dat zijn positie. De voordracht van de gematigd-conservatieve oud-minister, eergisteren, kwam als een verrassing. Pavlopoulos is een uitgesproken compromiskandidaat: niemand lijkt echt blij met hem, maar de bezwaren zijn niet groot genoeg om hem te blokkeren. Uiteindelijk onthield slechts één Syriza-parlementariër zich van stemming, omdat ze hem te rechts vindt.

Ook Kyriakos Mitsotakis, een partijgenoot van Pavlopoulos, onthield zich. Hij verklaarde Pavlopoulos te beschouwen als vertegenwoordiger van het oude systeem van cliëntelisme. Mitsotakis profileerde zich daarmee als een vernieuwer binnen ND en als potentieel de belangrijkste politieke tegenstander van Tsipras.