Maduro’s oproerpolitie is berucht

Doden en straffeloosheid na demonstraties hebben tweespalt Venezuela vergroot

Demonstranten (links) en deNationale Garde (rechts) vorige week donderdag bij protesten in Caracas. Foto's Ariana Cubillos/AP, Miguel Gutiérrez/EPA

Twee meter breed, twee meter diep, een bed en een wc. De Venezolaanse oppositiepoliticus Leopoldo López is vorige week overgebracht naar de isoleercel. Een jaar na zijn arrestatie op 18 februari 2014 ligt er nog geen uitspraak of hij schuldig is aan het „aanzetten tot geweld”, waar de regering hem van beticht. Gisteren was er een klein protest op het plein in Caracas waar López zich liet arresteren. Naar schatting tweehonderd in het wit geklede demonstranten riepen om zijn vrijlating.

López is het bekendste, meest omstreden gezicht van de protestbeweging die in 2014 maanden actievoerde tegen de linkse president Nicolás Maduro. Behalve López zitten ruim 20 protestleiders en deelnemers vast, de meesten zonder berechting.

Tegelijk zijn er volgens Human Rights Watch nauwelijks straffen gevolgd op de ruim tweehonderd officiële meldingen van mishandeling, marteling en moord door ordetroepen tijdens de protesten.

Volgens een rapport van de mensenrechtenorganisatie voerden de ordetroepen „systematische aanvallen” uit op demonstranten en voorbijgangers. „Soms is opzettelijk en gericht met rubberen kogels op ongewapende personen geschoten, soms nadat ze al waren opgepakt.”

Aanklagers hadden eind vorig jaar 242 meldingen gekregen van vermeende mensenrechtenschendingen – al telt HRW er meer. Die meldingen hebben geleid tot vijftien aanklachten tegen leden van de ordetroepen en tot twee veroordelingen.

Het geweld bij de demonstraties, waarbij 43 doden vielen, blijft daarmee een open wond in Venezuela. En terwijl de misstanden van vorig jaar nog niet zijn opgelost, komen er alweer nieuwe klachten bij.

Bij antiregeringsdemonstraties vorige week, ter herdenking van het begin van de protesten op 12 februari vorig jaar, werden 35 mensen opgepakt. Meerdere mensen zeggen te zijn mishandeld door de politie. In San Cristóbal werd een minderjarige met rubberen kogels in zijn kruis geschoten.

Maar de zaak van de 43-jarige López blijft de meeste aandacht krijgen. Hij stapte vorig jaar naar voren als leider van de protesten, die werden georganiseerd onder de naam La Salida, wat in het Spaans zowel ‘de oplossing’ als ‘de uitgang’ betekent, een roep om het aftreden van de regering-Maduro.

López had enorme populariteit verworven als burgemeester van Chacao, een welvarend deel van de hoofdstad Caracas, maar was politiek gemarginaliseerd geraakt. Vanwege nooit bewezen beschuldigingen van corruptie mocht hij zich niet verkiesbaar stellen.

López moest toezien hoe de oppositie onder Henrique Capriles de presidentsverkiezingen van 2012 en 2013 verloor. Naar eigen zeggen besloot hij vorig jaar op te roepen tot protesten tegen de problemen in Venezuela, maar sceptici zien er een poging in Capriles voorbij te streven als stem van de oppositie.

Nadat vijf jonge demonstranten waren omgekomen in de eerste protestdagen werd López beschuldigd van het aanzetten tot geweld en pogingen de regering te destabiliseren. Op 18 februari gaf hij zich over aan de Nationale Garde, ten overstaan van duizenden aanhangers. Bij veroordeling kan hij een jarenlange celstraf krijgen.

Zijn vrouw, Lilian Tintori, voert sindsdien internationaal campagne voor zijn vrijlating. Ze is ontvangen door de VS-minister van Buitenlandse Zaken John Kerry.

De VN-commissie tegen marteling zei in november dat López moet worden vrijgelaten, net als „iedereen die onrechtmatig is gearresteerd voor het uitoefenen van het recht op de vrijheid van meningsuiting en vreedzaam protest” in Venezuela. De VS volgden in december met sancties. Leden van het leger en de regering die worden verdacht van mensenrechtenschendingen tegen demonstranten mogen het land niet in. Hun bezittingen in de VS zijn bevroren.

Maduro is woedend over deze internationale bemoeienis. Vorige maand werden de oud-presidenten van Colombia en Chili tegengehouden toen ze López wilden bezoeken in de gevangenis. De Mexicaanse oud-president Felipe Calderón, die ook naar Caracas kwam, werd beschuldigd van steun aan een „coup tegen de regering”.

Voordat López vorige week naar de isoleercel werd overgebracht, verscheurden bewakers foto’s van zijn twee kinderen en zijn familie en pakten ze documenten af, aldus Venezolaanse kranten. Tintori liep gisteren mee in de protestmars voor haar man en de andere arrestanten. Het kleine aantal demonstranten zegt veel over het verlies aan kracht van het oppositieprotest, dat vorig jaar nog duizenden Venezolanen de straat op bracht.