Ineens waren ze niet meer welkom

Dinsdag maakte minister Koenders bekend dat drie imams niet welkom zijn in Nederland. Eerst had hij ze nog een visum verleend. Lag het aan de mediadruk? Of deed de NCTV zijn werk niet goed?

Het is een simpel zinnetje: „Predikers uit visumplichtige landen, die oproepen tot haat en geweld, wordt een visum geweigerd.” Het kabinet schreef het op in het Actieplan tegen jihadisme, vorig jaar augustus gepubliceerd. Inmiddels is het een zinnetje waarvan de uitvoering de gemoederen aardig bezig houdt, en vooral de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid in het nauw lijkt te hebben gebracht.

Dinsdagavond maakte minister Koenders (PvdA, Buitenlandse Zaken) plotseling bekend dat hij van drie van de zeven imams die binnenkort naar Nederland komen voor een bijeenkomst bij een islamitische liefdadigheidsvereniging, de toegekende visa weer had ingetrokken. Dat had hij gedaan na nadere informatie van de NCTV, schreef hij.

Pikant is dat diezelfde NCTV enkele weken eerder volgens Buitenlandse Zaken juist géén bezwaar had aangetekend tegen de visa voor de salafistische imams, een fundamentalistische stroming binnen de islam. „We hebben de normale procedures gevolgd en over de visumaanvraag inlichtingen ingewonnen bij de diensten zoals de NCTV”, aldus de woordvoerder consulaire zaken van Buitenlandse Zaken. „Wij kregen van hen geen informatie waardoor bezwaar kon worden gemaakt tegen visumverstrekking.” De NCTV wil hier zelf niet op ingaan.

‘Haatbaarden’ mochten er niet in

Op 6 februari ging het weblog GeenStijl los op de ‘haatbaarden’, gevolgd door De Telegraaf. Beide media waarschuwden tegen de komst van de zeven imams naar Rijswijk. Een van hen had zijn verdriet geuit over het overlijden van Osama Bin Laden, zo bleek uit een YouTube-filmpje waarnaar GeenStijl linkte. Een ander zou banden hebben met terreurbeweging Al Qaeda. Een derde had contact met jihadisten in Syrië.

Mede op basis van deze berichten begonnen zich vorige week ook politici te roeren. Kamerleden van VVD, CDA en D66 vroegen zich af of de komst van de radicale imams naar de liefdadigheidsbijeenkomst in Rijswijk verstandig was.

Vast staat dat Koenders’ beslissing om de visa alsnog in te trekken na deze commotie kwam. Maar werd deze ook veroorzaakt door de commotie? Visa kunnen worden geweigerd als schade dreigt aan de nationale veiligheid, de openbare orde, of internationale betrekkingen. Zowel Buitenlandse Zaken als de NCTV wil nu niet ingaan op de reden van de weigering van de visa in tweede instantie.

De gebeurtenissen laten drie mogelijke verklaringen open voor de plotse weigering. Geen van drieën zijn ze goed nieuws voor de NCTV.

De eerste is dat de NCTV zijn werk niet goed heeft gedaan door in eerste instantie geen bezwaar voor visumverlening te zien, maar later alsnog ergens - geheime - belastende feiten over de imams op te duiken.

De tweede mogelijke verklaring is dat de NCTV ook in tweede instantie geen bezwaar zag voor visumverlening, maar is overruled door minister Koenders. „De NCTV adviseert immers, de minister beslist”, zegt Constant Hijzen, expert inlichtingendiensten. De minister zou volgens hem op politieke gronden besloten kunnen hebben dat het in het huidige klimaat niet verstandig is om deze radicale imams tot Nederland toe te laten, ongeacht de vrijheid van meningsuiting.

In dat geval zou de NCTV door Koenders als schaamlap zijn misbruikt om zijn beslissing te rechtvaardigen.

Een derde mogelijke verklaring is dat de NCTV geen nieuwe, belastende feiten over de imams vond, maar de oude gegevens anders beoordeelde na de ontstane commotie in media en politiek. Dat zou echter niet stroken met het „professionele, niet-politieke” karakter van de organisatie, dat NCTV-chef Dick Schoof afgelopen zaterdag in NRC Weekend benadrukte. Het publiek mag er volgens hem van uitgaan dat de NCTV adviezen geeft op basis van feiten, niet emoties of commotie.

Binnenkort beantwoordt het kabinet schriftelijke vragen van Kamerleden over deze inmiddels gevoelige kwestie.