Durf ik na Kopenhagen nog wel naar Amsterdam?

Illustratie Steve Sack

Zij die zich beledigd voelen door Lars Vilks, die in Kopenhagen doelwit van een aanslag was, nemen heus geen genoegen met censuur van zijn cartoons. Onmiddellijk daarna zullen zij bezwaar aantekenen tegen een ‘aanstootgevend’ essay, vreest schrijver en auteur van On Tolerance Frank Furedi.

Net als in Parijs begon de schietpartij in Kopenhagen met een aanslag op een plek die symbool stond voor de vrijheid van meningsuiting, voordat er een gebouw werd aangevallen dat door Joden wordt gebruikt, waar mensen werden vermoord omdat ze Joden waren. Ik heb deze tragedie zich niet zien ontvouwen en had geen idee dat deze afschuwelijke moorden hadden plaatsgevonden totdat ik een bericht beluisterde dat een vriendin op mijn voicemail had achtergelaten. Zij klonk overstuur en haar stem was gespannen toen ze vroeg of ik na de gebeurtenissen in Kopenhagen nog steeds naar dat debat in Amsterdam wilde gaan.

Hoewel zij haar boodschap als een vraag formuleerde, school in haar toon duidelijk meer dan louter een waarschuwing over mijn deelname aan het debat over ‘De vrijheid van meningsuiting na Charlie Hebdo’. Mijn onmiddellijke reactie hierop was het wegwuiven ervan, als een overdreven antwoord op de tragische taferelen in het ver weg gelegen Denemarken. Want West-Europa is een van de veiligste regio’s ter wereld, en de kosten die de uitoefening van het recht op de vrije meningsuiting met zich meebrengt zijn daar vrijwel altijd te verwaarlozen. Maar hoe meer ik nadacht over haar ongevraagde waarschuwing, des te meer ik mij vragen begon te stellen over zaken waar ik gelukkig nooit eerder over had hoeven nadenken.

In het cultureel centrum Krudttoenden in Kopenhagen vond een vreedzame en beschaafde discussie over de vrijheid van meningsuiting plaats toen het onder vuur kwam te liggen. Toen ik naar de beelden keek, draaiden mijn gedachten van het reflecteren over het leed van de slachtoffers naar het besef dat deze gebeurtenis plaatsvond in een gebouw dat leek op het gebouw in Amsterdam waar ik aan een debat zou gaan deelnemen. Voelde ik me niet een heel klein beetje ongemakkelijk toen ik besefte dat het onderwerp van de discussie in Kopenhagen niet zo heel veel verschilde van waar ik in Amsterdam over zou gaan debatteren? Het antwoord is ja. Maar wat me werkelijk verontrustte was het besef dat we nu in een wereld leven waarin het concept van een echte ideeënstrijd over een controversieel onderwerp steeds meer wordt geassocieerd met fysieke bedreigingen.

Lees verder in NRC Handelsblad: ‘Durf ik na Kopenhagen nog wel naar Amsterdam?’ (€)