‘Duizenden redenen om te protesteren’

De diepe economische crisis biedt de Venezolaanse oppositieleider kansen.

Oppositieleider Henrique Capriles bij een protest in Caracas tegen de voedseltekorten. Foto Meredith Kohut/The New York Times

Oppositieleider en ex-presidentskandidaat Henrique Capriles is vandaag op het strand van Higuerote, een badplaatsje in Miranda, de staat waar hij sinds 2008 gouverneur is. Zo’n negentig strandwachten in joggingpak staan een uur lang in het gelid in de hete zon, het zweet op hun gezicht. Bij de zee houdt Capriles een vurige toespraak: „We moeten levens redden!”, roept hij. „Het geweld raakt ons allemaal!”

Henrique Capriles’ energie maakt indruk. Al jaren voert de oppositieleider campagne. Eerst tegen de charismatische president Hugo Chávez, en sinds diens overlijden in 2013 tegen de huidige president, Nicolás Maduro. Dat Capriles de presidentsverkiezingen in 2013 nipt verloor, komt volgens hem doordat het kamp-Maduro fraudeerde.

Na afloop van zijn toespraak wordt Capriles aangeklampt door inwoners van Higuerote. Ze geven hun gouverneur brieven waarin ze hulp vragen. Ze blijven hem omringen als hij het strandtentje binnenloopt waar het interview zal zijn. „Papi, geef me wat te drinken”, bedelt een vrouw. Capriles koopt een empanada voor een jongetje en laat cola en water rondgaan. Politieke leiders in Venezuela worden gezien als vaders die moeten zorgen voor hun kinderen, de kiezers. In ruil daarvoor ontvangen ze loyaliteit.

Nu Venezuela in een diepe economische crisis verkeert, ziet de 42-jarige Capriles, Maduro’s prominentste tegenhanger, weer kans. Hij verwacht nieuwe onrust. „Hoe verder Maduro’s populariteit daalt”, zegt hij, „hoe meer hij dreigt vast te houden aan de macht. Zie zijn order dat het leger met scherp mag schieten op demonstranten.”

Door de sterke daling van de olieprijs krijgt de regering van de linkse Maduro niet genoeg dollars binnen voor de import van voedsel en voor sociale programma’s. Sinds januari ligt de import bijna stil. Venezolanen staan uren in de rij bij de supermarkten, veel producten zijn schaars. Stijgende armoede, oplopende inflatie en een escalerend moordcijfer maken de ellende compleet.

„Venezuela is van oudsher een verdeeld land”, zegt Capriles. „Maar nu zijn we verenigd in onze problemen. De bevolking heeft duizenden redenen de straat op te gaan.”

De demonstraties met 43 doden, deze week een jaar geleden, lijken Venezuela juist meer te hebben verdeeld.

„De demonstraties bleven beperkt tot het oosten van Caracas, in wijken van de hogere middenklasse. De armen hadden niet het gevoel dat de protesten te maken hadden met hun dagelijkse zorgen.”

De radicale oppositieleider Leopoldo López, die vorig jaar werd opgepakt, riep tegen uw zin op tot de protesten.

„De vorm van de protesten was niet de juiste weg. Ik was tegen de wegblokkades. Waarmee ik niet zeg dat Leopoldo López een delict beging. Hij zit ten onrechte gevangen.”

Stuurt u aan op nieuwe demonstraties?

„Er zijn dagelijks kleine demonstraties in de arme wijken, maar veel mensen weten daar niets van. Omdat het water is afgesloten of omdat de supermarkten geen eten hebben.”

Kan dat uitgroeien tot iets groters?

„Ja, maar de strategie moet goed doordacht zijn. Het moet gaan over de dingen die alle Venezolanen raken, zoals onveiligheid en inflatie. Ik zie het als mijn rol diverse sociale klassen samen te brengen rond hun gedeelde problemen.”

President Maduro zei vorige week op televisie dat de oppositie een staatsgreep wilde plegen, betaald door de VS. Oppositieleider Capriles was op de hoogte, zei Maduro, „maar niet direct betrokken”. Capriles moet lachen. Het is al de zevende keer dat Maduro zo’n soort complot onthult. „Eén grote soap. Ik geloof niet in verandering op basis van geweld, maar in verandering langs democratische weg. Economen voorspellen dat de kosten voor levensonderhoud dit jaar verdubbelen. In plaats van die problemen aan te pakken komt de regering met dreigementen en leugens.”

Wat verwacht u voor de economie?

„De schaarste wordt nog groter. De staatseconomie is mislukt én de olieprijs is in een jaar tijd gehalveerd. Venezuela raakte al in crisis toen de olieprijs onder de 100 dollar zakte. Bedenk hoe de situatie is nu de prijs rond de 50 dollar ligt.”

Als u ooit gaat regeren, erft u een failliet land.

„Dat valt wel mee. Ik ben heel optimistisch. Zodra de dreiging van onteigeningen weg is, worden we weer aantrekkelijk voor investeerders en ondernemers. We kunnen snel de landbouw herstellen, zodat er niet langer honderden miljoenen nodig zijn om voedsel te importeren.”

Heeft de bevolking het geduld om de resultaten van hervormingen af te wachten?

„We kunnen dit land binnen een jaar verbeteren. Dan zijn niet alle problemen opgelost, maar mensen zullen wel merken dat het de moeite waard was om het model te veranderen.”

De armen vrezen de uitkeringen en subsidies van Chávez en Maduro te verliezen.

„Die angst is er niet meer. Alle sociale programma’s zijn achteruitgegaan. We kunnen de armoede verminderen door werk te creëren.”

Capriles mikt op een zege bij de parlementsverkiezingen, eind dit jaar. Volgende stap: in 2016 tussentijdse presidentsverkiezingen afdwingen. Maduro zit dan op de helft van zijn termijn van zes jaar. „Dit worden beslissende verkiezingen voor de macht”, zegt Capriles. Vanaf zaterdag voert hij weer elk weekend campagne, om stemmen te winnen voor leden van de Mesa de la Unidad Democrática (MUD), de coalitie van oppositiepartijen.

Bent u straks weer presidentskandidaat?

„Die vraag is niet aan de orde. Mijn passie is dit land te veranderen. Als ik daarvoor president moet zijn, moet het volk dat beslissen.”

Maar u hebt in 2012 en 2013 verloren.

„Correctie: in 2013 heb ik niet verloren. En Lula had vier keer nodig om president van Brazilië te worden. Kijk wat hij heeft bereikt.”

U bent niet echt zichtbaar in de media.

„De regering wil mij vervagen. De grootste tv-zender heeft mij vorig jaar één keer geïnterviewd. En ik regeer in de op een na grootste staat!”