‘Afrika heeft verreweg de meeste ongebruikte gasvoorraden’

Dat schreef de Volkskrant op gezag van de Afrikaanse VN-commissaris Carlos Lopes

illustratie Martien ter Veen

De aanleiding

Afrika heeft de toekomst, volgens Carlos Lopes, de secretaris-generaal van de Economische Commissie voor Afrika van de Verenigde Naties (Uneca). Die ‘afficheert zich graag als een onverbiddelijke optimist’, schreef de Volkskrant dinsdag. Hij mocht er vertellen waarop hij zijn Afrikaoptimisme baseerde: bijvoorbeeld op de stelling dat Afrika een steeds belangrijkere gasleverancier zal worden. ‘Gas heeft de toekomst en verreweg de meeste ongebruikte voorraden liggen in Afrika. Van 32 landen is bekend dat er gas is, slechts in twaalf wordt het gewonnen.’ Klopt dat? We checken of Afrika inderdaad verreweg de meeste ongebruikte gasvoorraden heeft.

Waar is het op gebaseerd?

Als je erover nadenkt, is de formulering wat dubbelzinnig. Want zijn voorraden niet altijd ‘ongebruikt’, omdat ‘gebruikt’ gas per definitie niet meer voorradig is? Bovendien lijkt het door het woord ‘meeste’ niet om de totale grootte van de gasvoorraden te gaan, maar om het aantal voorraden, ongeacht hun grootte.

We vragen opheldering bij de auteur, Volkskrant-journalist Wim Bossema. Die vertelt dat het om een parafrase van Lopes’ woorden gaat, en die moeten we zo opvatten dat er onder het Afrikaanse oppervlak een nog-niet-aangeboorde hoeveelheid aardgas schuilgaat, die de voorraden van alle andere continenten overtreft. We vroegen Uneca nog om Lopes’ bronnen, maar op dat verzoek werd niet geantwoord.

En, klopt het?

Gas is een miljardenbusiness, dus meerdere bedrijven en instanties deden al onderzoek naar de aanwezigheid van fossiele brandstoffen (ook aardolie) in de bodem. Olie- en gasgigant BP bracht vorig jaar in kaart hoeveel ‘bewezen’ gasbellen er zijn. Daaruit blijkt dat Afrika inderdaad enorme gasvoorraden heeft. Om een idee te geven: het grootste Afrikaanse gasland, Nigeria, heeft gasbellen die samen zes keer zo omvangrijk zijn als die in Groningen. De totale bewezen gasvoorraad van Afrika (14.200 miljard kubieke meter) is bijna zestien keer zo groot als de Groningse voorraad (900 miljard).

Is het daarmee ook de grootste gasvoorraad van de wereld? Bij lange na niet. De bewezen Afrikaanse voorraad mag dan iets groter zijn dan de Noord-Amerikaanse en twee keer zo groot als de Zuid-Amerikaanse, maar hij bedraagt nog geen acht procent van de totale wereldhoeveelheid. De gasvoorraad van het Midden-Oosten is ruim vijf keer zo groot als de Afrikaanse en de Europese voorraad is vier keer zo groot – vooral omdat megagasland Rusland meegerekend wordt. In de Russische bodem zit al twee keer zo veel gas als er onder heel Afrika ligt.

Maar: BP heeft het slechts over de gasvoorraden die al bewezen zijn of waaruit al gewonnen wordt. En in Afrika is nog een wereld te winnen, zo blijkt uit rapporten over ‘onontdekte’ gasvoorraden. De Wereldbank rapporteerde in juni dat de Afrikaanse bodem nog ruim twee keer zo veel onaangeboord gas herbergt als de hoeveelheid die al aangeboord wordt. De bron daarvoor is de United States Geological Survey (USGS), die al jaren onderzoek doet naar onontdekte gas- en olievoorraden en talloze rapporten heeft gepubliceerd (waaronder een wereldoverzicht, in 2012). De USGS doet geologisch onderzoek: ze boren niet, maar analyseren gesteente op de aanwezigheid van gas en olie. Het zijn dus geen absolute cijfers, maar deze schattingen worden hoog gewaardeerd en vertrouwd – door de Wereldbank, het Internationale Energieagentschap, de gasdelvers.

En? Volgens de USGS zit er nog zo’n 1.086.288 miljard kubieke meter onontdekt gas in de Afrikaanse bodem. Maar ook hierin overtreft Rusland Afrika: daar ligt volgens de USGS nog 1.385.046 kubieke meter onontdekt gas.

Conclusie

Afrika heeft grote gasvoorraden, heel grote, en lang niet alles wat in de bodem zit, is al aangeboord. Maar Rusland heeft meer; en dat geldt voor zowel de bewezen voorraden als de nog niet aangeboorde, geschatte voorraden. We beoordelen de bewering dat Afrika verreweg de grootste gasvoorraden heeft daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nextcheckt@nrc.nl.