Zo homofoob is de EO écht niet meer

De jongerenafdeling van de EO biedt excuses aan voor een verhaal over een door God geredde homo uit Goes. Vroeger waren dit soort bekeringsverhalen juist kenmerkend voor de EO.

De Zeeuwse christen Thony Kraamer op de bank bij Jinek. Videostill Jinek

Het was „dierlijk, onmenselijk en onnatuurlijk”. De Zeeuwse christen Thony Kraamer (19), kledingverkoper te Goes, verkeerde enige jaren in de gayscene, „waar alles draait om uiterlijk, seks en scoren”. In een interview op de website van Beam, de jongerenafdeling van de Evangelische Omroep, vertelt hij in geuren en kleuren over zijn zondige leven. Tot God hem redde en hij zijn actieve homoseksuele leven afzwoer: „God wilde dat ik weer volledig van Hem houd en dat ik voor Hem leef.”

Toen het interview vorige week verscheen, brak een storm van verontwaardiging los, vooral op Twitter. De EO zou homo’s kwetsen en veroordelen. De christelijke omroep zou zijn ware, homofobe aard tonen. Kraamer verscheen vrijdag in de talkshow van Eva Jinek om zich nader te verklaren. De redactie van Beam maakte gisteren haar excuses. Zij schreef althans: ‘Het heftige verhaal van Thony raakte bij veel homoseksuele lezers snaren van afwijzing, vervreemding en verdriet. [...] Mochten we jou gekwetst hebben, dan spijt ons dat.’

Vertolkte Kraamer inderdaad het standpunt van de EO? Is de omroep zo homofoob? Wie het gewraakte artikel opzoekt, ziet dat er een disclaimer onder staat: „Bij Beam zijn we ons ervan bewust dat er ook andere verhalen en meningen over homoseksualiteit bestaan.” Het standpunt van de geïnterviewde is niet per se het standpunt van Beam of de EO. Onder het interview met Kraamer staat een verwijzing naar een gesprek met Miriam (28) die betoogt dat God en de lesbische liefde prima te verenigen zijn. Kraamer vertegenwoordigt één van de diverse standpunten op de site.

De veranderende omgang met homoseksualiteit is een thema dat de laatste tien jaar erg leeft onder christelijke jongeren. In augustus vorig jaar zorgde de Britse gospelrockster Vicky Beeching nog voor ophef door uit te kast te komen. De EO loopt in feite juist enigszins voorop in dit soort heikele kwesties; de omroep lijkt soms progressiever dan de achterban. En Beam praat voor christelijke begrippen juist vrij open over seks en homoseksualiteit.

Het bekeringsverhaal is eerder kenmerkend voor de óúde EO. De nieuwe getuigenissen op de site gaan vaker over het accepteren van wie of wat je bent. De woordvoerder van de EO zegt dat de open houding jegens homo’s ook terugkomt in het personeelsbeleid. Ergo, er werken openlijke homoseksuelen bij de omroep.

Voor de buitenstaander lijkt de EO weliswaar een massief orthodox bolwerk, maar de achterban is een divers gezelschap, waarin minstens drie stromingen zijn te herkennen: De Protestantse Kerk Nederland; de strengere gereformeerde kerken die daar niet bij willen horen; en de evangelische gemeenschappen, die een veel blijere, uitbundiger levenshouding hebben dan gereformeerden. De evangelische kerken staan een persoonlijke relatie met God voor. Wat de dominee, Leviticus of Paulus over homo’s zeggen, is minder relevant dan wat de gelovige zelf voelt.

Hoe moeten we de getuigenis van Thony plaatsen? Volgens theologe Miranda Klaver van de Vrije Universiteit te Amsterdam, die onderzoek doet naar bekeringsverhalen, vindt er sinds tien jaar een transformatie plaats in de getuigenissen van de EO. In het huidige repertoire ziet zij juist meer authentieke, persoonlijke ervaringsverhalen. Het verhaal van Thony behoort tot het oudere genre, zoals dat vroeger bij de EO gewoon was: sjabloonmatige verhalen waarin het leven vóór en na de bekering radicaal tegenover elkaar worden gezet, als Hel en Hemel.

Uit dit soort getuigenissen spreekt overigens ook enig genot om de zonden zo kleurrijk mogelijk uit te meten. Je hoort nog eens wat. In die zin past het wel in het emo-genre waarmee de EO zich op tv manifesteert.

En waar heeft Beam precies spijt van? Tineke van der Velde van Beam: „We wilden iemand aan het woord laten die een mooie, concrete ervaring met God heeft. Maar het bleek brandbaarder dan we dachten. Christelijke homojongeren hebben het hierdoor zwaarder gekregen, precies het tegenovergestelde van wat we wilden bereiken. Wij willen jongeren juist aanmoedigen zichzelf te zijn.”