Vijf vragen over Gronings gas die je nooit hebt durven stellen

Foto ANP

248,5 miljard euro, dat heeft het gas Nederland tot nu toe opgeleverd. 854 bevingen zijn er sinds 1991 in Groningen geteld. Dat alles voor 2.115 miljard kubieke meter gas.

Vandaag verschijnt het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de Groningse gaswinning. De belangrijkste conclusie was al uitgelekt: vijftig jaar lang heeft de overheid zich niets aangetrokken van de veiligheid van de Groningers – de schatkist ging altijd voor.

Hoeveel gas hebben we uit de grond gepompt en waar is de opbrengst aan besteed? Deze en andere vragen over Gronings gas.

Waar hebben we die 248,4 mld euro aan uitgegeven?

De opbrengsten uit het Nederlandse gas, zo’n kwart biljoen euro, zijn de afgelopen halve eeuw voor het overgrote deel gebruikt voor de financiering van de lopende uitgaven van de rijksoverheid. De totale aardgasbaten (de opbrengsten uit het Groningenveld en velden in de rest van Nederland) hebben onder andere de sociale zekerheid in Nederland gefinancierd: 26 procent van de opbrengsten werd daaraan uitgegeven. Als de overheid de aardgasbaten had gespaard en niet direct had uitgegeven, had er nu zo’n 1.000 miljard euro in de spaarpot gezeten.

Hoeveel gas is er al uit het Groningenveld gehaald?

De telling van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) begint in 1963. Tot en met 2014 is er (gemeten onder normaalcondities van 0 graden Celsius en 1 bar) 2.115 miljard kubieke meter (m3) aardgas gewonnen. Zo’n getal zegt niet zoveel. Dit is het in vrachtwagens:

Die 2.115 miljard m3 gas is tweederde van het totale, geschatte volume dat het veld bevat. Hier de gaswinning vanaf 1985:

Is er nu een groot leeg gat onder de grond?

Nee. Want het gas zit in hele kleine, voor het blote oog amper zichtbare poriën in een laag zandsteen die zo’n 290 tot 280 miljoen jaar geleden werd gevormd, en op een diepte ligt van zo’n 3 kilometer. En de zandsteenlaag gaat door de gaswinning niet weg. Deze laag bestaat voor 80 procent uit steen, en 20 procent uit poriën.

Waarom beeft het dan toch in Groningen?

Door de gaswinning daalt de poriedruk in de zandsteenlaag. Onder het gewicht van de bijna 3 kilometer aan bovenliggende bodemlagen wordt het ondergrondse zandstenen berglandschap soms een beetje verder samengedrukt, ingeklonken.

In het centrum van het gaswinningsgebied, rond Loppersum, is de bodem tot nog toe het meest gedaald, met 30 centimeter. Algemeen wordt aangenomen dat de bevingen ontstaan door het ongelijkmatig inklinken van het reservoirgesteente langs bestaande breuken. Naarmate de gasdruk wegvalt bouwt zich meer spanning op in het gesteente. Op een gegeven moment verschuift gesteente langs een bestaande breuk ten opzichte van elkaar, en treedt er een beving op.

Hoeveel gas verbruiken we?

Een gemiddeld huishouden verbruikt circa 1.350 m3 gas per jaar. Twintig jaar geleden was dat nog 1.900 m3. De daling is voornamelijk te danken aan de komst van efficiëntere cv-ketels en isolatie van woningen. Het meeste gasverbruik zit nog steeds in het verwarmen van de ruimte:

Om even in de vrachtwagenvergelijking te blijven: 45 vrachtwagens, per huishouden per jaar.