Traditionele top-3 speelt om lot van ’t clubvoetbal

PSV, Ajax en Feyenoord spelen morgen weer ‘Europees’. Vier redenen waarom de Europa League best belangrijk is.

Ajax-coach Johan Cruijff in 1987 met de Europa Cup 2. De Europa League ontstond in 2009, tien jaar na samenvoeging van de Europa Cup 2 en 3 tot de UEFA Cup. Foto Marcel Antonisse/ANP

Drie Nederlandse clubs in de Champions League, het kan echt. In een poging van de UEFA om de Europa League meer cachet te geven geldt dit jaar voor het eerst dat de winnaar zich voor de Champions League van volgend seizoen plaatst. En dus kan het. Met PSV als landskampioen, Ajax als nummer twee in de eredivisie en Feyenoord dan als winnaar van de Europa League.

Toegegeven: niet een heel realistisch scenario. PSV, Ajax en Feyenoord spelen morgen hun heenwedstrijden in de tweede ronde van de Europa League, maar niemand verwacht dat een van de drie Nederlandse topclubs in mei de eerste Europese beker gaat winnen sinds Feyenoord in 2002 de UEFA Cup (voorloper Europa League) won in de eigen Kuip.

Wat staat er wel serieus op het spel?

Vertier voetbalfan

PSV wordt kampioen en Ajax tweede – of het moet heel raar lopen. Terwijl de spanning uit de eredivisie is weggeslagen gaat Nederland in Europees verband juist twee spannende donderdagen tegemoet. De klassieke top drie die het opneemt tegen Europese (sub)topclubs, te zien in een avondlange uitzending op het openbare net; de voetballiefhebber kan het slechter treffen. Vooral de opponenten van Feyenoord en PSV zijn niet de minsten: AS Roma en Zenit St. Petersburg, dat volgens oud-coach Dick Advocaat thuishoort in de Champions League. Veel prestigieuzer wordt het niet voor Nederlandse clubs.

Best wat geld

Als blijk van goede wil vloeit er vanaf twee seizoenen geleden jaarlijks 40 miljoen euro van de Champions League naar de Europa League, maar ten opzichte van het belangrijkste Europese clubtoernooi (910 miljoen euro) stelt het geld dat clubs in de Europa League mogen verdelen (209 miljoen) nog steeds weinig voor.

Toch zijn de bedragen meer dan een zakcentje. AZ verdiende vorig seizoen (kwartfinale) ruim zes miljoen euro en met die bedragen is het logisch dat PSV-directeur Toon Gerbrands, vorig seizoen nog van AZ, zei dat ook PSV „vol inzet” de Europa League ingaat. PSV en Feyenoord hebben al drie miljoen euro verdiend. Bereiken ze volgende week de laatste zestien dan komt daar 3,5 ton bij. De kwartfinale halen: weer 4,5 ton. Ajax verdiende een veelvoud (al 10,8 miljoen) als Champions League-deelnemer. Alle bedragen lopen nog op door geld uit de marketingpool.

Jammer alleen dat de recette achterblijft in Eindhoven. Het Philips Stadion biedt plek aan 35.000 man, maar zit vaak halfvol tijdens duels in de Europa League. Voor de thuiswedstrijd tegen Zenit (morgen) denkt de club zo’n 23.000 kaarten te verkopen. Een stuk minder dan Ajax, dat voor het duel tegen Legia Warschau al ruim 40.000 kaarten verkocht, tegen vergelijkbare prijzen. Feyenoord-AS Roma is uitverkocht. Dat het bij PSV niet storm loopt heeft volgens een woordvoerder te maken met het aanvangstijdstip. „Zeven uur ’s avonds is vroeg als je werkt op kantoor.” Daarbij heeft PSV de laatste jaren veel onbekende clubs uit Oost-Europa geloot. Ook dit jaar weer geen Celtic, Inter of Liverpool. „Maar we doen er alles aan om het stadion vol te krijgen. Veel advertenties, gratis clubcards en gunstige prijzen.”

Talentontwikkeling

Kom bij trainer Gertjan Verbeek, oud-trainer van onder meer AZ, niet aan met minachting voor de Europa League. Verschillende speelstijlen, ander ‘weerstandsniveau’. „Ik heb daar altijd van genoten. Je treft vooral in een vroeg stadium die hardwerkende ploegen die spelen vanuit de defensie met reactievoetbal”, aldus Verbeek, die na Louis van Gaal het vaakst met een Nederlandse club Europees speelde.

Ook Guus Hiddink constateerde met verbazing dat de Europa League in Nederland nogal eens als ballast werd gezien. „Ik ben het daar niet mee eens. Als speler kan je op die manier gewend raken aan de belasting van het spelen van meerdere wedstrijden per week”, zei hij bij zijn presentatie als bondscoach over Europees voetbal. In de Europa League wordt „mannenvoetbal” gespeeld. „Talent zijn is mooi, maar op een bepaald moment moet je die schil van je afwerpen en voetballer worden.”

Europese tickets

Het Nederlands clubvoetbal staat negende op de UEFA-ranking. Dat geeft recht op deelname aan de Champions League voor de landskampioen, terwijl de nummer twee van de eredivisie zich plaatst voor de één na laatste voorronde. Verder zijn er onder Nederlandse clubs vier plekken te verdelen voor de (voorrondes van de) Europa League. Deze verdeling geldt voor de nummer zeven tot en met twaalf op de UEFA-ranking, dus we kunnen best een plekje inleveren zonder consequenties.

Toch kan het hard gaan. De UEFA-ranking wordt gemaakt op basis van het UEFA-coëfficiënt, een optelsom van de prestaties in vijf voorafgaande jaren. We staan er nu goed voor – met de nadruk op nu – aangezien de prestaties in 2010/2011 en 2011/12 nog meetellen. Maar op die twee prima jaren volgden twee slechte jaren waarin alleen AZ eens de kwartfinale haalde en Nederland respectievelijk als 35ste en zestiende van Europa presteerde. Dit seizoen staat Nederland momenteel opnieuw zestiende – ver onder de maat.

Te stellen dat PSV, Ajax en Feyenoord, de ‘traditionele topdrie’, de komende week spelen om het lot van het clubvoetbal is niet overdreven. Veel meer slechte seizoenen kan Nederland niet hebben, want dan zou de eredivisie over drie jaar, als de goede jaren niet meer meetellen, zomaar eens uit de Europese top-twaalf kunnen zakken en de gegarandeerde Champions League-plek verliezen.

Dan tellen we echt niet meer mee.