‘Ook provincie Groningen moet stem krijgen bij gaswinning’

Vorige week protesteerden tientallen mensen op het Plein in Den Haag tegen de gaswinning in Groningen. Foto ANP / Bart Maat

Naast andere ministeries dan Economische Zaken moet ook de provincie Groningen een veel grotere stem krijgen in de besluitvorming over gaswinning. Dat stellen GroenLinks en D66 naar aanleiding van het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat vandaag verscheen.

In het rapport concludeert de onderzoeksraad dat bij de gaswinning de veiligheid van de bewoners niet werd meegewogen; alleen de gasopbrengst telde. De bij de besluitvorming betrokken partijen, zoals de NAM, GasTerra, het ministerie van Economische Zaken en het Staatstoezicht op de Mijnen vormden een “gesloten bolwerk”, waardoor tegengeluiden niet werden gehoord.

Een van de aanbevelingen van de onderzoeksraad is dan ook om meer ministeries te betrekken bij de besluitvorming, bijvoorbeeld die verantwoordelijk zijn voor milieu en wonen. Hierdoor moet veiligheid wel bovenaan de agenda komen te staan, als wordt gesproken over gaswinning.

Hún grond

D66 en GroenLinks laten in een reactie weten dat dit wat hun betreft nog niet ver genoeg gaat. GL-Kamerlid Liesbeth van Tongeren noemt de conclusie van de onderzoeksraad tegenover persbureau ANP “heel ernstig”.

“Hierover moet de minister van Economische Zaken verantwoording afleggen. Het ergste is, dat er nog altijd niets is veranderd. De provincies hebben nu niets in te brengen. Dat moet veranderen. Het is hún grond, het zijn hún mensen die de dupe worden.”

D66’er Stientje van Veldhoven vindt dat het resoluut anders moet, na “de harde en duidelijke conclusies” van de raad.

“Het gaat om de veiligheid van Groningers. Daarom moet de provincie Groningen een stem krijgen in het aardgasbesluit. Daarmee wordt de veiligheid van Groningers meegewogen in alle besluiten over de gaswinning in Groningen.”

Provincie

De provincie zelf laat in een reactie weten het rapport “ronduit schokkend” te vinden. Gedeputeerde William Moorlag noemt het “een grof schandaal” dat er in 2013 nog een recordhoeveelheid gas uit de bodem is gehaald. De provincie vindt al langer dat de gaskraan nog verder dicht moet. Moorlag tegenover ANP:

“Zelfs dan is er nog steeds jarenlang risico voor de veiligheid en dat is voor de Groningers een bittere pil. Dit rapport is een breekijzer om het bolwerk van het Staatstoezicht op de Mijnen met de NAM en het ministerie open te breken.”

Belangenbehartiger Groninger Bodem Beweging noemt het rapport een bevestiging van “wat wij in Groningen al jaren gevoeld hebben”. Voorman Dick Kleijer vraagt zich wel af wat de Groningers eraan hebben dat nu achteraf wordt ingezien dat de veiligheid altijd genegeerd is.

“Het gaat er juist om dat er iets moet veranderen: dat de veiligheid eindelijk boven de gaswinning wordt gesteld in plaats van andersom. De Onderzoeksraad vindt dat de relatie tussen de bij gaswinning betrokken partijen en de Groningers moet worden hersteld, maar ik zie dat nog niet zo snel gebeuren. Garandeer eerst onze veiligheid maar eens, pas dan kan er gewerkt worden aan het herstel van vertrouwen.”

Kamp

Minister Kamp gaat in zijn reactie niet in op de aanbevelingen van de onderzoeksraad, om veiligheid vooraan te zetten bij de besluitvorming over gaswinning en om eerlijk te zijn over de risico’s. Ook reageert hij niet op de aantijging dat zijn ministerie samen met de private partijen en het staatstoezicht jarenlang een “gesloten bolwerk” vormde.

Wel zegt hij “zeer bewust” te zijn van de ernst van de problematiek en “evenzeer van mijn verantwoordelijkheid de benodigde maatregelen te nemen”.

“De besluiten over de omvang van de gaswinning en de maatregelen om de gevolgen van de aardbevingen te beperken, op te vangen en te compenseren, moeten tot zodanige verbeteringen leiden dat het vertrouwen van de Groningers herwonnen wordt. Dit kan alleen door deze verbeteringen snel en daadwerkelijk te realiseren.”

Verdere reacties op het rapport:

  • SP-Kamerlid Eric Smaling: “Een letterlijk ‘schokkend’ rapport. Heel frustrerend voor de Groningers. Nu doorpakken met terugbrengen winning tot 30 miljard kuub maximaal dit jaar, versterking van gebouwen, versnelde impuls woningisolatie en gebruik restwarmte. De conclusies over het ‘gesloten bastion’ van bedrijven, kennisinstellingen, toezichthouder en het eigen ministerie zijn vernietigend en kunnen wat de SP betreft niet zonder gevolgen blijven.”
  • Carla Dik-Faber,Tweede Kamerlid ChristenUnie: “De conclusie dat de veiligheid ondergeschikt geweest is bij besluiten over gaswinning is keihard en bevestigt het gelijk van de Groningers. De bewoners zijn jarenlang genegeerd. Hun veiligheid moet op de eerste plaats staan bij minister Kamp, daarom moet de gasproductie worden verlaagd naar 30 miljard kuub.”
  • Jan Vos, Tweede Kamerlid PvdA: “Uit het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid blijkt dat de veiligheid van de bevolking van Groningen decennialang is genegeerd. Groningers zijn daarmee ernstig tekortgedaan. Veel te lang is ontkend dat de aardbevingen niet alleen schade en overlast veroorzaken, maar ook een bedreiging zijn voor de veiligheid. Dit rapport bevestigt voor de PvdA dat verhoging van de gasproductie na 1 juli ondenkbaar is. De PvdA vindt dat de minister op korte termijn werk moet maken van een herinrichting van het gasgebouw om taken, rollen en verantwoordelijkheden te scheiden en het cruciale aspect veiligheid het leidende principe te laten zijn.”
  • Reinette Klever, Tweede Kamerlid voor de PVV: “Het old boys network van de NAM, ministerie EZ, EBN, GasTerra en SoDM hebben elkaar jarenlang de hand boven het hoofd gehouden. De PVV deelt het wantrouwen van de Groningers in deze instanties en het is dan ook hoog tijd dat er grondig wordt ingegrepen in het gasgebouw. Het toezicht moet geheel onafhankelijk zijn en dus weg bij het ministerie van EZ. Veiligheid van de Groningers moet vóór het snelle geld gaan.”