Column

De ziekte van Zie-je-wel

Na de aanslagen in Chapel Hill en Kopenhagen verschijnt op Twitter het zie-je-wel-isme, ziet Arjen van Veelen.

Afgelopen dinsdag schoot een man in het Amerikaanse studentenstadje Chapel Hill (North Carolina) drie jonge moslims dood. Dat gebeurde aan het eind van de middag; diezelfde avond was #ChapelHillShooting trending.

De eerste tweet onder die noemer riep op tot meeleven met de nabestaanden. En velen eerden de slachtoffers met mooie foto’s en verhalen. Twitter op zijn best.

Maar de hashtag groeide ook uit tot een wereldwijd protest tegen ‘de media’ die zwegen over deze vermeende aanslag. Hoe hypocriet, want ‘ze’ hadden het nieuws over de aanslag op het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo wel meteen gebracht. Zie je wel, moslims zijn alleen interessant als ze dader zijn.

Je zou het de Ziekte van Zie-je-wel kunnen noemen. De neiging om schokkend nieuws meteen op te eisen als bevestiging van het eigen gelijk. Ook als de doden nog warm zijn, en de feiten onhelder.

Het aparte is ook dat ‘Twitter’ klaagt over media die bijna marginaler zijn dan Twitter zelf. Op de dag van de schietpartij waren er al bijna een miljoen tweets met #ChapelHillShooting, in totaal ruim twee miljoen, schreef de BBC. Vergelijk dat eens met de kijkcijfers van ‘de media’: de Amerikaanse televisienetwerken Fox News, CNN and MSNBC hebben op primetime nog geen drie miljoen kijkers — tezamen.

Dat die televisienetwerken de schietpartij niet meteen groot brachten, was ook niet per se hypocriet. Er kunnen praktische verklaringen voor zijn.

Televisie maken is trager dan twitteren, bijvoorbeeld. Maar ook een goede inhoudelijke reden: het was niet bekend of dit nu een aanslag was of ‘gewoon’ een burenruzie. En dat is het nog steeds niet.

Het klopt dat er veel geweld tegen moslims is in de Verenigde Staten. Het aantal geweldsincidenten tegen moslims ligt al jaren grofweg vijf keer hoger dan het niveau voor 11 september, schreef The Washington Post vorige week. Of dit incident bij die trend hoort, is nog steeds onbekend. Onder druk van die hashtag werd de schietpartij de volgende dag alsnog wereldnieuws op televisie — een schietpartij die, aldus de politie, mogelijk om een ruzie over parkeerplaatsen draait.

Zaterdag waren er schietpartijen in Kopenhagen, eerst bij een seminar over de vrijheid van meningsuiting, daarna bij een synagoge. Nu was de boodschap een stuk duidelijker. Ook dit keer werd de aanslag meteen ‘opgeëist’ door zie-je-wel-isten.

Zie je wel, zei het ene kamp: islam is moord, hoeveel bewijs heb je nog nodig?

Zie je wel, zei het andere kamp: nu reageren de wereldmedia wél meteen, moslims zijn kennelijk alleen interessant als ze dader zijn, hoe hypocriet.

De zie-je-wel-ist zal nooit onvoorwaardelijk zijn medeleven uitspreken. Het is nooit ‘wat erg, punt’. Het is altijd: ‘Ik vind het heel erg hoor, MAAR…’. Of: ‘Ik haat het om gelijk te krijgen!’. Het gaat om doelpunten.