Robben speelt vanavond uit, maar zijn tegenstanders spelen niet thuis

De spelers van Sjachtar Donetsk tijdens de laatste training in het voetbalstadion in Lviv ter voorbereiding op het duel in de achtste finales van de Champions League tegen Bayern München. Foto EPA/Sergei Dolzhenko

De Champions League gaat weer beginnen en dus zal vanavond alles om de voetbalsterren draaien. Maar terwijl Bayern München straks in de achtste finales uit speelt, speelt tegenstander Sjachtar Donetsk niet thuis. Want thuis is het oorlog.

Het is inmiddels al weer tien weken geleden dat Sjachtar zijn laatste wedstrijd speelde. Ook die pot, op 10 december, was in de Champions League. In Portugal speelde de ploeg met 1-1 gelijk tegen Porto. De Oekraïense competitie was een week eerder al stilgelegd. Niet vanwege het conflict dat speelt in Oost-Oekraïne, waar legertroepen en separatisten elkaar naar het leven staan, maar vanwege de winterstop. De competitie ligt elk jaar bijna drie maanden (december tot eind februari/maart) stil vanwege de winterse omstandigheden. Op 28 februari mag Sjachtar weer, thuis tegen Vorskla.

Alsof Ajax twee uitwedstrijden speelt

Maar thuis is niet meer thuis. Het hypermoderne Donbass stadion uit 2012, dat ooit 350 miljoen euro kostte, is niet in gebruik. Dit schrijft buitenlandredacteur Hubert Smeets vandaag in NRC Handelsblad over het stadion:

“Elke avond lag het stadion erbij, uitgelicht in lila gloed op enkele honderden meter van het grijze sovjetoorlogsmonument, alsof de arena een openluchtopera was. Lag. Want het stadion is door de oorlog zwaar gehavend.”


Dus speelt de Oekraïense ploeg vanavond in Lviv, meer dan 1.100 kilometer verderop. Ter vergelijking: dat is alsof Ajax zijn thuiswedstrijden zou spelen in Warschau, de thuishaven van tegenstander Legia Warschau van aanstaande donderdag in de Europa League.

Het is een harde werkelijkheid voor de ploeg die afgelopen zomer voor de vijfde keer op rij kampioen van Oekraïne werd. Sjachtar dankt zijn naam aan het Oekraïense woord voor ‘mijnwerker’, een veelvoorkomend beroep in de met kolenmijnen bezaaide regio van Donetsk. De club, momenteel tweede in de competitie, denkt pas op zijn vroegst volgend jaar terug te kunnen keren in eigen stad.

Ingelijfd door de Russen

De keuze voor Lviv lijkt in eerste instantie wel erg ver weg. Maar thuisduels van Sjachtar afwerken in de steden Kiev, Charkov of Dnepropetrovsk is niet aan de orde. Daar spelen de concurrenten, en de fanatieke supporters van de Oekraïense clubs zijn nou eenmaal niet zachtzinnig. In Lviv is het voetbal nauwelijks van niveau. De paar fans die nog niet door de burgeroorlog naar Rusland zijn gevlucht kunnen er dus met een gerust hart terecht, als ze de reis tenminste kunnen betalen.

Sjachtar is niet de enige ploeg die verdreven is uit eigen stad. Ook stadsgenoten Metaloerh (Lviv) en Olimpik (Kiev) werken hun wedstrijden elders af. Afgelopen jaar speelde Feyenoord in de voorronde van de Europa League tegen Zorja Loegansk. Die wedstrijd werd afgewerkt in Kiev, ver van de oostelijke brandhaard. Zorja speelt nu zijn competitiewedstrijden in Zaporizja. Het laatste team is Illichivets uit Mariopol - aan de zuidkust van Oekraïne - dat zijn wedstrijden in Dnipropetrovsk afwerkt.

Bovendien is het Oekraïense equivalent van onze Eredivisie twee ploegen kwijt. FC Sebastopol en Tavrija Simferopol hielden op te bestaan nadat de Krim werd ingelijfd door Rusland. Inmiddels spelen de twee clubs op last van de Russische president Vladimir Poetin in nieuwe vorm in de Russische voetbalcompetities.

‘Het gaat je aan het hart’

De oorlog in het oosten van het land speelt niet alleen voor de Oekraïense ploegen zelf. Zo hield de UEFA rekening met het conflict door Russische en Oekraiense ploegen niet tegen elkaar te laten loten voor de achtste finales van de Europa League. Bayern vloog gisteren pas naar Oekraïne, in plaats van een dag of twee eerder. Feyenoord reisde afgelopen augustus pas op de dag zelf naar de locatie.

De spelers zullen vanavond gewoon weer tegen de bal aantrappen, maar ook zij ontkomen niet aan de oorlog. Zo zei Arjen Robben tegen het Duitse blad Bild dat de situatie in Oost-Oekraïne hem “aan het hart gaat”:

“We zijn voetballers, maar eerst en vooral mensen. Dat zit nu al in je hoofd dat er oorlog heerst in het land. Dat kan je niet verbergen.”

Keeper van Sjachtar - én Oekraïner - Andrei Pijatov zei gisteren tegen The Guardian dat de oorlog ook het onderwerp van gesprek is in de kleedkamer:

Het beïnvloed je, zelfs als je het verbergt. Van binnen ben je niet zo geconcentreerd. Je probeert professioneel te blijven maar je gedachten blijven hetzelfde. [...] We moeten voetballen om mensen af te leiden van politieke kwesties en de oorlog. Het is onze taak om mensen hoop en een warm gevoel te geven.”

De aanvoerder van Sjachtar, Darijo Srna, zei vandaag het als een groot nadeel te zien dat zijn ploeg niet in eigen stadion kan spelen:

“Het is een groot probleem voor ons. We hebben niet dezelfde macht als we hebben in de Donbass Arena. Dat is een speciale plek - het is ons stadion, het zijn onze fans, het is onze stad.”

Een voorspelling?

Dan de wedstrijd zelf. Daarin gaat Sjachtar het bijzonder moeilijk krijgen. Ze speelden enkel vriendschappelijke wedstrijden in de afgelopen weken en wonnen slechts nipt van lager ingeschatte tegenstanders als Real Murcia CF (2-1) en Aalborg BK (2-1). De club treft bovendien in Bayern een topfavoriet (voor de toernooiwinst) in topvorm. Afgelopen zaterdag rolden de mannen van coach Pep Guardiola nog HSV op met 8-0. Robben scoorde twee keer.

Misschien kan spits Luiz Adriano, momenteel topscorer van de Champions League met negen doelpunten, voor een wonder zorgen. Het is in ieder geval voor Sjachtar letterlijk en figuurlijk niet te hopen dat ze naar huis worden gespeeld.

https://www.youtube.com/watch?v=Y3cTaIfJmts

Lees ook in NRC Handelsblad: Voor ontheemd Sjachtar is wel sympathie (€) en Loegansk speelt alleen nog maar uit (€).