Moslim denkt onhistorisch, plaats de Koran in zijn context

illustratie nate beeler

De innemende pleidooien van Maurits Berger en Nordin El Quali om het probleem van het moslimextremisme op te lossen door een breder, historisch kader te hanteren (O&D, 14/2), staan haaks op de aard van de Islam. Deze godsdienst van de Onderwerping (=Islam) denkt namelijk principieel onhistorisch. Het drong tot mij door tijdens de debatten die ik in Istanboel voerde met ‘verlichte’ Islamieten. Zij aanvaarden alleen de Koran als heilig boek; aan de Hadith en de uitleg van imams hebben ze geen boodschap. In dit opzicht zijn ze een soort protestanten, maar het zijn katholieken wat vrije wil betreft. Ze wijzen het fatalisme van het ‘insjallah’ (als Allah wil) resoluut af. En ze gaan graag het debat aan. Geen moment verklaarden deze redelijke moslims zich ‘gekrenkt in hun heiligste gevoelens’, de emotionele reactie waarmee godgelovigen discussies zo vaak doodslaan. Ik kon de verschrikkelijkste dingen zeggen.

De historicus heeft geen probleem met slavernij, veelwijverij, vrouwenmishandeling en gruwelijke lijfstraffen. Het zijn onmenselijkheden die immers pas kortelings taboe zijn. Natuurlijk staat de Koran als het product van een woestijncultuur uit de zevende eeuw vol van zulke ‘achterlijkheden’. Maar aan de waarheid dat de Koran daar en toen moet worden geplaatst, willen de Allahgelovigen niet; het is van begin tot het einde het onwrikbare woord van God.

Zo gaat het telkens. Evidente tegenspraken – wel of niet ongelovigen aanvallen – worden weggeredeneerd of wegvertaald. De vrouw die de helft waard is als getuige en erfgename wordt juist gerespecteerd. En er staat echt dat de man een weerspannige vrouw na waarschuwing, onthouding van seks met slaag in het gareel moet brengen (4:34). Tot driemaal toe vertelt de Hadith dat Mohammed met de zesjarige Aisha trouwde en het huwelijk consummeerde toen ze negen was. Nee hoor, foute lezing: het is negentien. Maar de Koran gaat aanwijsbaar uit van kindhuwelijken.

Met geamuseerde meewarigheid heb ik de uitvluchten aangehoord – zo deden oude bijbelvorsers het ook. Toen ten aanval: ‘Goed, jullie aanvaarden alleen de Koran als autoriteit. Daarin wordt nergens melding gemaakt van jongensbesnijdenis. Die hoeft dus van jullie niet, wel?’ Tja, daarop moesten ze nog eens goed studeren…

Zelf heb ik het christendom achter me gelaten door het Nieuwe Testament in het Grieks te lezen. Toen zag ik de ongerijmdheden en ongelooflijkheden. Daarom is mijn advies aan de moslim: houd op verzen in onbegrepen Arabisch te citeren, laat de imams maar oreren, maar pak de Koran en lees die eens van voor naar achteren uit. Enkele ex-moslims hebben me verklaard zo van hun geloof te zijn afgekomen.

In de urenlange sessies te Istanbul is mijn kennis van Koran en Islam aanzienlijk vergroot, maar mijn begrip aanmerkelijk verminderd. Het geloof dat de Koran het perfecte boek van Allah is, dat eeuwig geldt, sluit toenadering uit. Vraag een moslim maar eens of hij vindt dat bij dieven nog steeds de hand moet worden afgehakt. Verwacht geen rechtstreeks antwoord, maar allerlei omtrekkende bewegingen: alleen als de dief geen oprecht berouw heeft en zo. Maar de eenvoudige bekentenis dat die gruwelijke lijfstraf echt uit de tijd is, komt de moslim niet over de lippen, want hij kent geen tijd.

Voorzitter Atheïstisch-Humanistische Vereniging De Vrije Gedachte