Column

Is winter mislukte zomer? Hangt van de begrippen af

Je hebt dus rebellen, opstandelingen, milities, Russische separatisten, pro-Russische separatisten en je hebt Oekraïne. Een wonderbaarlijke vermenigvuldiging van partijen die mijn begrip van de wereldpolitiek danig in de weg zit.

Een wapenstilstand, schrijft de NRC, berust op afspraken over het in de hand houden van ‘de milities’ en over bestuur in de regio waar ‘rebellen’ de dienst uitmaken. Zulke afspraken worden vervolgens voorgelegd aan ‘de separatisten’. Maar of dat helpt? Eerdere afspraken met ‘Oekraïne, Rusland en de pro-Russische opstandelingen in Minsk’ hielden geen stand.

Eerst dan maar eens uitzoeken wie die separatisten zijn. Volgens sommige bronnen gaan ze zich afscheiden van Rusland. PowNed schrijft bijvoorbeeld: ‘Russische separatisten zeggen de plaats Marioepol niet aan te willen vallen. Vanochtend vielen in deze stad zeker dertig doden door een raketaanval. Het is niet duidelijk wie achter deze raketaanval zit: volgens Oekraïne zijn het de rebellen.’ Nee, reageert een lezer, dat woord rebellen is ‘Poetin-speak’. Rebellen zijn namelijk Russische militairen. Zodat ik niet anders kan concluderen dan dat Russische militairen in het geheim Russische separatisten zijn.

Het is maar goed dat Angela Merkel wakker blijft, want mij duizelt het. Overal in het nieuws vermenigvuldigen de identiteiten zich zo rap dat je het nauwelijks bij kunt benen. Terwijl Rusland in de berichten krimpt en groeit, morrelt het NOS Nieuws naarstig aan Chelsea Manning. ‘De Amerikaanse ex-militair Manning, die is veroordeeld voor het lekken van geheime informatie aan WikiLeaks, wordt columnist van The Guardian. Manning, die als man werd geboren, maar nu zegt dat hij vrouw is, gaat schrijven voor de Amerikaanse online editie van de Britse krant.’

Als dat al geen raadselachtig fenomeen is, Chelsea Manning die zegt dat hij een vrouw is, dan wordt het wel raadselachtig wanneer je een foto van haar ziet op de site van de Volkskrant. ‘Bradley Manning tijdens haar tijd in het Amerikaanse leger’, staat eronder.

Godzijdank, zeg ik dagelijks tegen mezelf, dat wij niet onder Poetin leven. Hier geen propaganda of Poetin-speak, hier geen knollen voor citroenen, maar gewoon feitelijke informatie. Sterker nog, onze pers heeft zo’n gezonde afkeer van propaganda dat ze de feiten krachtig opzij schuift om zo anti-propagandistisch mogelijk voor de dag te komen.

Neem de kwestie van de mannen en de vrouwen. Als de Volkskrant schrijft over vrouwen die naar Thailand gaan om daar een operatie te ondergaan aan hun intieme delen, dan noemt de krant dat een verhaal over ‘de Thaise chirurg die 4.000 mannen ombouwde’. Gevraagd waarom de krant vrouwen mannen noemt – nu zelfs de wet een vrouw een vrouw noemt als er vrouw op staat – laat de hoofdredacteur weten dat de krant nou eenmaal geen vehikel is voor ‘politiek gewenste taalveranderingen’.

Zo zie je maar. De filosofen hebben ons al lang geleden verteld dat er verschillende versies van de wereld zijn. Een juiste versie verschilt niet van een foute versie doordat die beter bij de wereld past, schrijft de filosoof Nelson Goodman. Het is precies andersom. De wereld hangt af van de juistheid van de versie. ‘Alles wat we leren over de wereld is vervat in juiste versies ervan.’

Wij boffen dus maar, want buitenlandse versies zijn allemaal gecorrumpeerd door politiek en propaganda, terwijl wij als door een godswonder vanzelf de juiste versie hebben.

In deze winter begon ik me erover te verbazen dat nieuwsrubrieken soms aarzelen om ons het nieuws te brengen. ‘Komt de winter nog terug?’ vraagt de weervrouw bijvoorbeeld. Om vervolgens het antwoord in te slikken en afscheid van ons te nemen. ‘Ik vertel het u straks, in onze volgende uitzending.’ Intussen begrijp ik dat men tussen de uitzendingen door druk doende is concepten als winter en zomer te ontdoen van politieke lading.

De wereld hangt af van de begrippen die je gebruikt om haar te beschrijven. Dat leidt tot propaganda in rare landen als de zelfuitgeroepen Volksrepubliek Donetsk en de vroegere Sovjetstaat Oekraïne, dat nu zegt dat het een land is. In een echt land als Nederland echter gebruiken we de juiste begrippen. Die zijn niet juist omdat ze in overeenstemming zijn met de feiten, maar de feiten zijn de feiten omdat onze begrippen juist zijn.

Wordt de man een mislukte vrouw? vraagt de NRC op de voorpagina. Wordt de mislukte vrouw een man? Wordt de mislukte winter een zomer? Is deze winter een zomer die zegt dat ze een winter is? Komt de winter van voor de vorige zomer terug? Zullen we achteruit gaan lopen, nu we niet meer vooruit hoeven te lopen? Keert de man ooit weer om?

In Rusland zou je op zulke vragen nooit een serieus antwoord krijgen. Gelukkig leven we hier.