Grieken en eurozone spelen een spel met torenhoge inzet

Hoe nu verder met Griekenland? Gisteren strandde het overleg tussen de ministers van Financiën van Griekenland en die van de achttien andere eurolanden opnieuw. De nieuwe regering, vertegenwoordigd door minister van Financiën Varoufakis, weigert een verlenging van het bestaande programma waarbij Griekenland in ruil voor hervormingen wordt gesteund met in totaal 240 miljard euro. De rest van de eurozone, vertegenwoordigd door de Nederlandse minister Dijsselbloem, voelt er op zijn beurt niets voor om de voorwaarden van dat steunprogram te wijzigen. De regering-Tsipras stelt nog enkele maanden voldoende middelen te hebben om het zelf uit te zingen, de meeste waarnemers gaan uit van één maand. Als het geld op is, steun aan de Griekse banksector wegvalt en het kapitaal hollend het land verlaat, komt een Griekse uittreding uit de euro, de ‘Grexit’ in zicht.

Zo’n uitkomst is voor niemand wenselijk – zij zou zeer negatief uitpakken voor het eurogebied, en desastreus voor Griekenland zelf. Met deze torenhoge inzet wordt nu een spelletje chicken gespeeld om te zien wie er, in de geest van James Dean, het eerst uit zijn auto springt voordat hij de afgrond inrijdt. De oplossing is ver weg: beide partijen hebben rekening te houden met hun kiezers thuis. Niet alleen de noordelijke eurolanden zijn onverzettelijk, ook probleemlanden als Ierland die wél het medicijn hebben geslikt, verzetten zich. Als de Grieken coulant worden behandeld, waarom zij dan niet?

Evident is dat er meer speelt dan alleen economie. Een toenadering tussen de door het linkse Syriza-blok geleide regering en Rusland wordt gevreesd. Een onwillig Griekenland kan in de Europese besluitvorming van alles blokkeren. Denk aan eventuele nieuwe sancties tegen Rusland.

Het is gemakkelijk om stoere taal te spreken. Maar dat gaat voorbij aan de politieke realiteit in Europa. Een Grexit zou zeer onfortuinlijk en kostbaar zijn in een tijd waarin de economie zich slechts wankelend herstelt met behulp van monetaire paardenmiddelen. Een onwillig en onbetrouwbaar Griekenland buiten de euro maar binnen de EU is onwerkbaar en riskant.

De tijd dringt – al is er altijd méér tijd dan wordt gezegd. Een compromis is tegelijkertijd moeilijk verteerbaar én onontkoombaar. Slechts één conclusie is op dit moment mogelijk: zelden bleek zo duidelijk dat een monetaire unie zonder politieke unie Europa opbreekt.