Extreme rookpluimen op Mars blijven raadsel, na jaren rekenen

In het vroege voorjaar van 2012 verschenen, kort na elkaar, twee merkwaardige ‘pluimen’ hoog in de atmosfeer van de planeet Mars. Amateur-astronomen zagen ze het eerst. De pluimen bleven ruim tien dagen zichtbaar. Na drie jaar staan planeetwetenschappers nog steeds voor een raadsel. De beschikbare meetresultaten zijn maandag online in Nature gepubliceerd.

De Marsatmosfeer is heel ijl, maar er zijn wel dunne sluierwolken van koolstofdioxide- en waterkristalletjes. Die wolken komen en verdwijnen in de onderste honderd kilometer van de atmosfeer. De pluimen die in 2012 boven Mars’ zuidelijke hooglanden verschenen kwamen tweemaal zo hoog.

Aanvankelijk werd hun ontstaan toegeschreven aan de condensatie van waterdamp, maar dat idee hoort niet meer bij de overgebleven twee meest plausibele scenario’s, die overigens de forse omvang van de pluimen niet verklaren. Allereerst: het waren zeker ook geen stofstormen of meteorietinslagen, want de twee Amerikaanse Mars-orbiters hebben niets geregistreerd wat daar op wijst.

Het eerste idee is dat de pluimen ‘gewone’ wolken van ijsdeeltjes zijn geweest. De temperatuur in de hoge atmosfeer zou dan in korte tijd 50 tot 100 graden moeten zijn gedaald, of de concentraties waterdamp en/of koolstofdioxide zouden sterk zijn toegenomen. Zulke snelle, hevige veranderingen kunnen voor zover bekend niet optreden in de Marsatmosfeer.

Een andere mogelijkheid is dat het poollichtverschijnselen waren. Maar die ontstaan alleen als de zon erg actief is. Dat was in maart 2012 niet zo.