‘Birk’ van Jaap Robben beste roman van 2014 volgens boekhandelaren

Kinderboekenschrijver Jaap Robben (1984) heeft met zijn romandebuut Birk de eerste Boekhandelsprijs 2014 gewonnen, een nieuwe literatuurprijs van boekhandelaren.

In januari 2015 kregen alle Nederlandse boekhandelaren de kans om hun stem uit te brengen op hun meest favoriete boek uit 2014. In totaal brachten volgens Boekblad 400 boekhandelaren hun stem uit, op 117 verschillende titels. Birk, de familieroman van Robben, kreeg een kwart van de stemmen.

Gerda Aukes

De Boekhandelsprijs 2014 is dit jaar voor het eerst uitgereikt op initiatief van oud DWDD-boekpanellid Gerda Aukes.

Zij wil met de prijs een Nederlands equivalent oprichten van de Duitse Freidenspreis en de Amerikaanse National Book Award, belangrijke literatuurprijzen van boekhandelaren.

Boekhandelaren willen volgens Boekblad met de prijs ‘meer aandacht genereren voor literaire pareltjes die soms de krant niet halen, maar die de moeite meer dan waard zijn om te lezen’.

Intimiteit

Nu haalde Birk de krant wél. Robbens roman werd op 13 juni 2014 door criticus Sebastiaan Kort besproken in de Boekenbijlage van NRC Handelsblad.

Hij noemde de roman, die draait om de relatie tussen moeder en zoon nadat vader op dramatische wijze is verdronken, ‘als een verkenning van ongemakkelijke intimiteit [..] zeer geslaagd’:

‘Hoe verder de roman vordert, hoe meer alles doordrenkt is van een beklemmende, incestueuze sfeer. Je mond zakt er regelmatig bij open, zonder dat Robben hiervoor een beroep hoeft te doen op plastische taferelen.’

De vader, ‘die als een soort spook boven het boek hangt’, wordt door Robben sterk beschreven. Maar de moeder, schrijft Kort, krijgt ‘geen werkelijke contouren’. Ook is Birk stilistisch gezien te veilig:

‘Robben [permitteert] zich weinig frivoliteit of woestheid; een echte Robben-zin valt er zo een-twee-drie nog niet uit het boek te halen. Dat risicoloze verhoudt zich niet bevredigend tot een jongen die én pa zag sterven én ma in bed bijkans van zich af moet slaan.’