‘Ze wilden hetzelfde als bij Charlie Hebdo

Ondanks de strenge beveiliging kon een man in Kopenhagen aanslagen plegen op een debatcentrum en een synagoge. Het aantal doden bleef beperkt tot twee, omdat de man de gebouwen niet in kon.

Zaterdag 15.00 uur. In het cultureel centrum Krudttønden in de wijk Østerbro begint een debatmiddag over ‘kunst, godslastering en de vrijheid van meningsuiting’. Belangrijkste gast is de Zweedse kunstenaar Lars Vilks, die sinds 2007 politiebewaking heeft omdat hij in cartoons de profeet Mohammed heeft afgebeeld als een hond. Ook de Franse ambassadeur, François Zimeray, behoort tot de sprekers. Evenals Inna Sjevtsjenko, een van de oprichters van de feministische actiegroep Femen. De bijeenkomst vindt plaats onder strenge beveiliging. Extra politie patrouilleert in de buurt en in het gebouw.

15.33 uur. Als de ambassadeur net is uitgesproken klinkt er buiten een schot. Een man in zwart ski-jack, met wollen muts diep over zijn hoofd en een sjaal voor zijn mond, schiet tientallen keren met een automatisch wapen. De man verwondt drie agenten en doodt de 55-jarige Deense filmmaker Finn Nørgaard, volgens ooggetuigen gebeurt dat op straat. Als de dader weg is, proberen omstanders hem vergeefs te helpen. De politie is op zoek naar een zwarte Polo, waarmee de dader is ontkomen. Later blijkt de Volkswagen van iemand die niets met de zaak te maken heeft.

15.50 uur. De dader verlaat twee kilometer verderop de Polo en, zo blijkt later, belt een taxi.

16.00 uur. Ambassadeur Zimeray meldt via Twitter dat hij nog leeft en in het gebouw moet blijven. Een van de organisatoren, Helle Merete Blix, zegt later op de tv-zender TV2 Nieuws: „We konden niet weg, dus werd het debat vervolgd.”

16.15 uur. De dader verlaat de taxi in de buurt van het Nørrebro Station. Camerabeelden bevestigen dat. Om 16.37 uur verlaat hij het station. Waar hij de uren daarna verblijft is niet zeker, vermoedelijk in een appartement bij het station.

16.57 uur. De politie gaat dan nog uit van twee daders. Volgens de politie was cartoonist Lars Vilks het doelwit van de aanslag.

17.45 uur. De politie heeft de vluchtauto gevonden, van de daders ontbreekt elk spoor.

18.08 uur. De Franse ambassadeur, nog steeds in het cultureel centrum, zegt in een telefoongesprek met het Franse persbureau AFP: „Ze hadden dezelfde bedoeling als bij Charlie Hebdo, behalve dat ze het gebouw niet in kwamen.”

19.09 uur. Volgens de Deense veiligheidsdienst PET laten de gebeurtenissen zien dat de terreurdreiging in Denemarken ‘serieus’ is.

19.30 uur. Burgemeester Frank Jensen van Kopenhagen twittert dat hij geschokt is door de gebeurtenissen: „mijn gedachten en gebeden zijn bij de slachtoffers en hun families.”

19.33 uur. Premier Helle Thorning-Schmidt in een officiële verklaring: „Denemarken is vandaag getroffen door een koelbloedige terreurdaad. […] De schietpartij vervult mij met grote woede. We zullen alles doen om de schuldigen te vinden en voor het gerecht te brengen. Er wachten ons nog een aantal zware dagen, waarin onze solidariteit getest zal worden. Maar in Denemarken zullen we nooit toegeven aan geweld.”

19.48 uur. De politie geeft een beschrijving van iemand die zij beschouwen als een van de daders: een atletisch gebouwde, 25 tot 30-jarige man met een Arabisch uiterlijk.

22.57 uur. Columnist Patrick Pelloux van Charlie Hebdo, die bij de Parijse aanslag aan de dood ontsnapte omdat hij een paar minuten na de aanslag arriveerde, zegt tegen AFP: „We moeten tegen elke prijs blijven vechten tegen fascisme. Vanavond zijn we allemaal Deens.”

23.08 uur. Lars Vilks zegt tegen persbureau AP dat de daders zich hebben laten inspireren door de aanslag op Charlie Hebdo.

Zondag 0.05 uur. In een synagoge in Krystalgade in het centrum van Kopenhagen, zo’n 5 kilometer van Krudttønden, wordt een bat mitswa gehouden, een inwijdingsfeest voor een meisje. Er zijn zo’n tachtig mensen aanwezig. In verband met de aanslag die middag is er extra politiebewaking en beveiliging vanuit de synagoge zelf.

1.00 uur. Een man arriveert bij de synagoge en begint te schieten. Hij treft een agent in zijn been en een andere in zijn arm. De synagoge bevindt zich achter een zwaar hek. De bewaker aan de poort, de 37-jarige Dan Uzan, vrijwilliger van de Joodse gemeenschap, wordt in het hoofd geraakt en overlijdt. De dader vlucht. Zondagochtend zegt de voorzitter van de Joodse Gemeenschap in Denemarken: „Ik durf er niet aan te denken wat er gebeurd zou zijn als [de moordenaar] toegang tot het gebouw zou hebben gehad.”

5.00 uur. De politie gaat er nu van uit dat beide aanslagen door dezelfde persoon zijn gepleegd en heeft een vermoeden van de identiteit van de dader. Agenten houden een appartement in de gaten waar hij mogelijk een deel van de avond heeft doorgebracht. Als de dader arriveert en agenten ziet, probeert hij te vluchten en begint hij te schieten. Hij wordt door agenten gedood.

8.33 uur. De Deense politie bevestigt dat de man zeer waarschijnlijk dader is van de aanslagen. De politie onderzoekt zijn appartement bij Mjølnerparken in de wijk Nørrebro. Volgens de veiligheidsdienst PET liet de man zich mogelijk inspireren door Islamitische Staat. Onduidelijk is of hij onlangs Syrië of Irak heeft bezocht.

16.37 uur. De politie doet een inval bij een internetcafé in Nørrebro. Ook worden twee mensen gearresteerd. Onduidelijk is of er een relatie bestaat met de aanslagen.

18.07 uur. De politie zegt dat de dader een 22-jarige man is met een crimineel en gewelddadig verleden. In verband met het onderzoek willen ze niet zijn volledige identiteit geven. In Deense media circuleert een Arabische naam.

Vanmorgen 9.12 uur. De politie meldt dat twee verdachten zijn aangehouden die de dader mogelijk hebben geholpen.