Column

Wat kost zo’n ‘Joodse Bruid’ op de markt?

‘RTL Late Night’ live uit het Rijksmuseum.

RTL zal de rol van de publieke omroep nooit helemaal kunnen overnemen, stelt algemeen directeur van RTL Nederland Bert Habets in Trouw: „Er zijn bijvoorbeeld echt belangrijke thema’s op cultureel gebied, waar RTL geen publiek voor heeft.”

Helemaal mee eens. Het knappe van RTL Late Night is het op een toegankelijke manier aansnijden van grote en kleine kwesties voor een breed publiek. Humberto Tan vindt bijna altijd de juiste toon, maar hij verslikt zich soms als hij op cultureel terrein denkt ook te kunnen freewheelen.

Zo verbaasde hij zich laatst over de zinsnede entre tes reins in de erotische popklassieker Je t'aime, moi non plus: „Zegt hij nu echt dat hij in haar pruim wil?”Nee, Humberto, in het Frans zijn reins lendenen en Reine Claude is de naam van een pruimenras.

Seksuele connotaties leidden ook tot een misverstand de eerste keer dat Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes kwam vertellen over de tentoonstelling Late Rembrandt. Tan: „Dat Poolse Bruidje, daar zie ik gewoon Geile Geert uit Boer Zoekt Vrouw in.” Pijbes antwoordde diplomatiek dat Het Joodse Bruidje, toch verre van boers of Pools, onder meerdere titels bekendstaat, maar dat hij zich wel iets kan voorstellen bij de associatie.

Om het thema nader uit te werken kwam de hele uitzending van RTL Late Night acht dagen later rechtstreeks uit de Eregalerij van het Rijksmuseum. The Common Linnets zongen vóór de Nachtwacht en Sophie Hilbrand kwam naar aanleiding van de cellulitis van sommige van Rembrandts modellen praten over haar nieuwe BNN-programma over cosmetische ingrepen.

Wim, in de woorden van Sophie „toch een soort spokesperson van het Rijksmuseum” kreeg nu de vraag van Humberto: „Wat doet een beetje Joodse Bruid tegenwoordig op de markt?”Weer gaf Pijbes een snedig antwoord: „Niks, want ze zijn niet meer te koop.”

De directeur wil graag dat alle kinderen van onder de twaalf een keer naar de Nachtwacht komen kijken. Dan moet je zwaar geschut inzetten, zoals eindeloze reclamespots bij de STER en optreden in dit programma over „Rembrandt als de oervader van de selfie” (1.185.000 kijkers).

In het huidige kunstbeleid is de markt het allerbelangrijkste geworden: wat is het waard en wat levert het op? Tegen de presentatie van een toptentoonstelling in een goed bekeken programma kun je geen bezwaar hebben, maar zorg dan wel voor juiste informatie en een slimme vertaalslag.

Als Luuk Ikink aan hoofd beeldende kunst Gregor Weber voor het schilderij van Batseba vraagt of naakten in de 17de eeuw gewoon waren en wie dit eigenlijk is, dan zouden de verstandigste antwoorden niet „ja” en „Rembrandts minnares” zijn, maar een kleine verhandeling over latere preutsheid en het kort samenvatten van het verhaal van David die de vrouw van zijn generaal bespiedde. En als je een kort voorstukje laat zien van Simon Schama’s voortreffelijke BBC-documentaire Masterpieces of the Late Years, dan is het wel zo aardig om aan te kondigen dat die twee dagen later integraal wordt uitgezonden door Kunstuur (AVRO-TROS, 212.000 kijkers).

Of nodig Schama zelf uit, om uit te leggen dat Het Joodse Bruidje hét schilderij over de liefde is en dat veel nieuwe rijken uit Rembrandts tijd hem ook grof en obsceen vonden. Dat is pas een vertaalslag.