Waarom mannen beter niet schoon kunnen maken

Foto iStock

Zo mannen, ook weer lekker de badkamer staan boenen dit weekend? Is dat wel een goed idee? Buiten het feit dan dat je misschien een betere tijdsbesteding kan verzinnen. Verschillende chemicaliën in onder andere huishoudproducten zijn namelijk schadelijk voor mannelijke geslachtsorganen. Dat was al bekend, maar de gezondheidsproblemen die daaruit voortkomen, kosten de EU-landen jaarlijks tussen de 59 miljoen en 1,2 miljard euro, zo blijkt uit onderzoek in opdracht van de Scandinavische Raad van Ministers.

Die chemicaliën zitten overigens niet alleen in schoonmaakmiddelen, maar in heel veel andere producten, zoals cosmetica, plastic verpakkingen, elektronica en speelgoed. Op de lijst van The Endocrine Disruption Exchange (TEDX) staan bijna duizend van deze chemicaliën, waarvan er 153 in verschillende huishoudproducten voorkomen.

Hormoonverstoorders

Endocrine disruptor chemicals (EDC), oftewel hormoonverstoorders, zijn de boosdoeners. Dat zijn chemicaliën die in staat zijn de hormoonbalans bij mensen of dieren te verstoren. Bij mannen kan dit leiden tot bijvoorbeeld onvruchtbaarheid of teelbalkanker. Dat laatste werd in 2013 bij 751 mannen in Nederland geconstateerd. En dat kost geld, direct of indirect.

De schattingen van de precieze hoogte van de schadepost lopen nogal uiteen. De totale kosten van gezondheidsproblemen aan het mannelijk geslachtsorgaan zijn wel bekend, maar wat het aandeel van de chemicaliën daarin is, ligt niet vast. Daarom wordt er een ruime schatting gedaan, van 2 tot 40 procent.

“Therefore, based on the available knowledge, and after consultation with experts, we use three estimates of etiological fraction for comparison in this report. These are 2 percent, 20 percent and 40 percent.”

Vooral de ontastbare kosten, zoals de kwaliteit van leven die achteruit gaat, zijn hoog.

Vrouwen

De EDC’s zijn ook niet ongevaarlijk voor vrouwen. Maar het onderzoek is bij mannen eenvoudiger uit te voeren en dus uitgebreider gedaan. “De problemen worden voornamelijk veroorzaakt door de vrouwelijke effecten van de hormoonverstoorders. Mannen ontwikkelen zich daardoor bijvoorbeeld minder goed,” vertelt Majorie van Duursen, onderzoeker bij het Institute for Risk Assessment Sciences van de Universiteit van Utrecht. Het verband tussen blootstelling aan de hormoonverstorende stoffen en gezondheidsproblemen aan het mannelijk geslachtsorgaan is dan ook relatief goed vastgelegd.

“Bij vrouwen fluctueren de hormoonspiegels altijd al. Effecten bij vrouwen zijn gewoon een stuk lastiger te onderzoeken.”

Bewijs

Ondanks de schadelijke effecten en kosten die de chemicaliën met zich meebrengen, zitten de stofjes nog steeds in veel producten. “Er is heel veel bewijs dat de middelen schadelijk zijn, bijvoorbeeld in dierproeven. Alleen is het moeilijk vast te stellen dat problemen ook bij mensen optreden. Maar moet je dat, terwijl er zoveel bewijs is, dan eerst nog op mensen gaan testen?” zegt onderzoeker Van Duursen. De Scandinavische landen vinden in ieder geval van niet en vragen om actie van de EU. Daarnaast heeft een groep van negentien milieuorganisaties, doktoren en onderzoekers een open brief gestuurd aan President Juncker van de Europese Commissie.

En totdat de EU actie onderneemt? Alle producten vermijden die de hormoonverstoorders bevatten? Dat is onmogelijk, het zit in zoveel dingen die je dagelijks gebruikt: voedselverpakkingen, elektronische apparaten en zelfs in bijvoorbeeld voedsel en babyartikelen komen de stoffen voor.

Van Duursen:

“Van alle producten zijn schoonmaakmiddelen en cosmetica de middelen die we het makkelijkst kunnen vermijden.”

Qua bewezen effecten vooral voor mannen handig om te weten dus, maar vooruit, voor vrouwen zeer waarschijnlijk ook wel nuttig.