Grieken moeten vandaag kiezen: wel of geen hulp

De eurogroep vergadert over Griekenland. De spanning stijgt.

Als Griekenland uit de krantenkoppen verdwijnt, is zijn missie geslaagd, zei Yanis Varoufakis afgelopen week herhaaldelijk. Lukt dat vanavond al? Of wordt de bijeenkomst van de nieuwe Griekse minister van Financiën met z’n Europese collega’s de opmaat voor nieuwe nervositeit op markten en mediaredacties?

Minister Jeroen Dijsselbloem, voorzitter van de eurogroep, zei vrijdag „pessimistisch” te zijn. Vorige week woensdag werd een extra vergadering van de eurogroep een teleurstelling.

De Coalitie van Radicaal Links (Syriza), winnaar van de Griekse verkiezingen, geeft al drie weken tegenstrijdige signalen af. Eerst zouden verplichtingen die door de vorige regering sinds de eurocrisis waren aangegaan niet worden nagekomen, daarna toch weer wel – vooral toen bleek dat de Griekse grootspraak leidde tot een sluimerende bankrun waarbij sinds november al minstens 20 miljard euro verdween.

Eerst verklaarde premier Alexis Tsipras de ‘trojka’ (EU, IMF, ECB) en het EU-hulpprogramma waarop de trojka toezicht houdt, dood. Maar na interventie van Dijsselbloem zaten de Grieken dit weekeinde toch weer om de tafel met experts van de Europese Centrale Bank, het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Commissie. Het leek er eerder op dat het woord ‘trojka’ taboe was. Het woord dat nu in zwang begint te raken is TIFKAT: the institutions formerly known as troika.

Voor semantische discussies is weinig ruimte meer: Griekenland moet vanavond besluiten of het wel of niet verder wil met het gewraakte hulpprogramma. Voor verlenging moet in een aantal landen, waaronder Nederland en Finland, het parlement toestemming geven. Dus haast is geboden: het programma loopt eind deze maand af.

De vraag is of Tsipras verlenging, na alle verkiezingsretoriek van de afgelopen maanden, aandurft. Gisteren stonden in Athene opnieuw 15.000 Grieken op straat om hun nieuwe premier aan te moedigen. Aan de andere kant: zonder hulpprogramma loopt Athene 7,2 miljard euro mis, een laatste tranche die de regering hard nodig heeft, gezien de onrust op de markten.

Tsipras geeft de voorkeur aan een overbruggingslening en extra tijd om een deal met de EU-lidstaten uit de grond te stampen. Daar is in Brussel niet alleen weinig enthousiasme voor, het is ook ingewikkeld. De ECB en Europees noodfonds ESM/EFSF mogen dat niet zomaar doen. De vraag is ook of zo’n lening wel nodig is. Volgens een hoge EU-functionaris hoeven financiële markten niet per se negatief te reageren als verlenging uitblijft, als er maar uitzicht is op een snelle, nieuwe deal. „Dat is zonder meer een mogelijkheid.”

Dat laatste scenario – geen verlenging, wel meteen verder praten – geldt nu als het meest kansrijke. Dat wil zeggen: als er vanavond geen knallende ruzie ontstaat of andere spaken in het wiel komen. Varoufakis staat onder extra druk, omdat hij vorige week woensdag tekende voor een verklaring van de eurogroep, die op de valreep werd afgewezen door zijn baas, premier Tsipras. Daardoor zijn ook twijfels gerezen over het mandaat van de Griekse minister.

Veel onderhandelingsruimte hebben de Grieken niet. Van het eind januari genomen ECB-besluit om voor 1.100 miljard euro aan Europese staatsobligaties op te kopen profiteert Griekenland niet, omdat de ECB al aan zijn limiet zit van wat het aan Grieks schuldpapier wil bezitten.