Geen ‘bank run’ maar een ‘bank marathon’ in Griekenland

epa04621253 Campaigners hold a solidarity protest for Greece in Trafalgar Square in London, Britain, 15 February 2015. The British Prime Minister, David Cameron is due to meet next Thursday the newly elected Greek Prime Minister, Alexis Tsipras amid fears of a Greek exit from the Eurozone. EPA/FACUNDO ARRIZABALAGA Foto ANP

Wie het er hardop over heeft verpest de hoopvolle sfeer. Maar menige Griek geeft toe de afgelopen dagen stilletjes wat extra contanten te hebben opgenomen. Gewoon voor het geval dat, net als in maart 2013 in Cyprus, de banken opeens gesloten blijven en de pinautomaten op zwart gaan. Vanavond vergaderen de Europese ministers van Financiën in Brussel, dit is hoe het land er voor staat:

1. Iedereen neemt zijn spaargeld op

Een bank run mag het niet heten. Er zijn geen rijen bij bankautomaten. Toch verdwenen sinds in december duidelijk werd dat er vervroegde verkiezingen aankwamen miljarden euro’s extra van Griekse spaarrekeningen. In december 4 miljard meer dan normaal. In januari tot aan de verkiezingen 11 miljard. Volgens dagblad Kathimerini is in februari tot nu toe minimaal drie miljard euro van de banken gehaald.

Een bank marathon verzon een creatieve Griekse analist van een bank in Londen. Het grote geld is al veel eerder in de crisis naar het buitenland gesluisd. Wat nu wegsijpelt zijn spaarcenten van particulieren die niet opeens zonder contanten willen zitten als kapitaalbeperkingen worden ingesteld, legde hij persbureau Bloomberg uit.

2. Niet de eurolanden, maar de ECB maakt het Griekenland het moeilijkst

De meeste ogen zijn gericht op de Griekse politici die Europa door crossen voor topoverleg na topoverleg, met als voorlopig hoogtepunt de vergadering van Europese ministers van Financiën vanavond in Brussel.

Economen proberen intussen de stemming te peilen bij de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt. Want binnen de trojka van IMF, eurolanden en ECB is dát de instelling die het Griekenland op korte termijn het moeilijkst kan maken, door de geldtoevoer naar de Griekse banken te stoppen, wat in de praktijk vrijwel gelijk zou staan aan een doodvonnis voor die financiële instellingen.

Een voorproefje daarvan kwam op 4 februari al, toen het ECB-bestuur besloot met ingang van 11 februari geen Griekse staatsobligaties meer als onderpand te accepteren.

3. De bodem van de 65 miljard ‘noodgeld’ komt in zicht

Griekse banken die aan de vraag van hun klanten naar contant geld willen blijven voldoen, kunnen daardoor sinds afgelopen week al niet meer rechtstreeks bij de ECB terecht. Ze moeten zich wenden tot het noodloket bij hun eigen centrale bank. Die heeft van de ECB toestemming gekregen Emergency Liquidity Assistance (ELA) te verlenen. Dat betekent dat de centrale bank de banken geld leent op basis van onderpand dat normaal niet zou voldoen en in ruil daarvoor ook tegen een hoger tarief.

Een indicatie voor hoe moeilijk de Griekse banken het hebben is dat de gouverneur van de Griekse centrale bank de ECB afgelopen week gelijk al toestemming voor meer ELA vroeg. Na een inderhaast belegd telefonisch overleg donderdagavond verhoogde de ECB het ELA-plafond met vijf miljard euro naar 65 miljard. Dat zal de ECB niet oneindig blijven doen, want het duurdere krediet tegen zwakker onderpand verzwakt de banken, waar de ECB toezichthouder op is.

Ook zonder de hoge uitstroom van deposito’s worstelen de vier grote Griekse banken. Tussen de dertig en veertig procent van de leningen in Griekenland aan particulieren en bedrijven wordt niet of niet op tijd afgelost.