Een crimineel, net vrij en geïnspireerd door Islamitische Staat

De vermoedelijke dader is een 22-jarige Deen met een flink strafblad. Hieronder in chronologisch volgorde de gebeurtenissen die leidden tot zijn dood en die van twee anderen.

Zaterdag 15.00 uur. In cultureel centrum Krudttønden in de wijk Østerbro wordt een debatmiddag gehouden over ‘kunst, godslastering en de vrijheid van meningsuiting’. Belangrijkste gast is de Zweedse cartoonist Lars Filks, die sinds 2007 politiebewaking heeft, nadat hij cartoons heeft gepubliceerd waarop de profeet Mohammed is afgebeeld als een hond. Ook de Franse ambassadeur, François Zimeray, is een van de sprekers. Evenals Inna Sjevsjenko, een van de oprichters van de feministische actiegroep Femen.

De bijeenkomst vindt plaats onder zeer strenge beveiliging. Iedereen wordt vooraf gefouilleerd. Extra politie patrouilleert in de buurt en in het gebouw.

15.33 uur. Net nadat de ambassadeur is uitgesproken klinkt er buiten een schot. Een man in zwart ski-jack, met een wollen muts diep over zijn hoofd en een sjaal voor zijn mond, schiet tientallen keren met een automatisch wapen op het gebouw. De man verwondt ten minste drie agenten.

De dader gaat niet naar binnen. Bij de aanslag wordt de 55-jarige Deense filmmaker Finn Nørgaard gedood, volgens ooggetuigen gebeurt dat op straat.

De politie is op zoek naar een zwarte Volkswagen Polo, waarmee de dader is ontkomen.

15.50 uur. De dader verlaat de auto en, zo blijkt later, belt een taxi.

16.00 uur. Ambassadeur Zimeray meldt via Twitter dat hij nog leeft en uit veiligheidsoverwegingen in het cultureel centrum moet blijven. Een van de organisatoren zegt later op de Deense tv-zender TV2 Nieuws dat niemand het gebouw mocht verlaten: ‘We konden niet weg, dus werd het debat vervolgd.’

16.15 uur. De dader verlaat de taxi in de buurt van het Nørrebro Station. Beelden van veiligheidscamera’s bevestigen dat later. Om 16.37 uur verlaat hij het station.

16.57 uur. De politie beschouwt de gebeurtenissen als een terroristische aanslag en gaat dan nog uit van twee daders. De politie zegt dat er één dode is gevallen en drie mensen gewond zijn geraakt. Volgens de politie was Lars Filks het doelwit.

17.50 uur. De politie zegt dat de vluchtauto is gevonden, maar van de daders ontbreekt elk spoor.

18.08 uur. De Franse ambassadeur, nog steeds in het cultureel centrum, zegt in een telefoongesprek met het Franse persbureau AFP: ‘Ze hadden dezelfde bedoeling als bij Charlie Hebdo, behalve dat ze het gebouw niet inkwamen.’

19.30 uur. Burgemeester Frank Jensen van Kopenhagen twittert dat hij geschokt is door de gebeurtenissen: ‘mijn gedachten en gebeden zijn bij de slachtoffers en hun families’.

19.33 uur. Premier Helle Thorning-Schmidt komt met een officiële verklaring: ‘Denemarken is vandaag getroffen door een koelbloedige terreurdaad. Alles wijst erop dat de schietpartij in Østerbro een politieke aanslag was en daarmee een daad van terrorisme. […] De schietpartij vervult mij met grote woede. We zullen alles doen om de schuldigen te vinden en voor het gerecht te brengen. Er wachten ons nog een aantal zware dagen, waarin onze solidariteit getest zal worden. Maar in Denemarken, zullen we nooit toegeven aan geweld.’

19.48 uur. De politie geeft een beschrijving van iemand die zij beschouwen als een van de daders: een atletisch gebouwde, 25-30-jarige man met een Arabisch uiterlijk en ongeveer 1,85 meter lengte.

22.57 uur. Columnist Patrick Pelloux van het Franse satirische weekblad Charlie Hebdo, die zelf bij de Parijse aanslag op 7 januari ternauwernood aan de dood ontsnapt, zegt tegen AFP: ‘We moeten tegen elke prijs blijven vechten tegen fascisme. Vanavond zijn we allemaal Deens.’

23.08 uur. Lars Filks zegt tegen persbureau AP dat hij vermoedelijk het doelwit was van de aanslag. De daders hebben zich volgens hem laten inspireren door de aanslag op Charlie Hebdo.

Zondag 0.05 uur. In een synagoge in Krystalgade in het centrum van Kopenhagen, ongeveer 5 kilometer van cultureel centrum Krudttønden, wordt een bat mitswa gehouden, een inwijdingsfeest voor een jong meisje. Er zijn zo’n tachtig mensen aanwezig. In verband met de aanslag die middag is er veel politiebewaking en beveiliging vanuit de synagoge zelf.

1.00 uur. Een man arriveert bij de synagoge en begint te schieten. Hij treft een agent in zijn been en een andere in de arm. De synagoge bevindt zich achter een zwaar hek. De bewaker aan de poort, de 37-jarige Dan Uzan, een vrijwilliger van de Joodse gemeenschap, wordt in het hoofd geraakt en overlijdt. De dader vlucht. Zondagochtend zegt Dan Rosenberg Asmussen, voorzitter van de Joodse Gemeenschap in Denemarken tegen TV2 Nieuws: „Ik durf er niet aan te denken wat er gebeurd zou zijn als [de moordenaar] toegang tot het gebouw zou hebben gehad.”

5.00 uur. De politie gaat ervan uit dat beide aanslagen door dezelfde persoon zijn gepleegd en heeft een vermoeden van de identiteit van de dader. Ze houden zijn huis in de gaten. Als de man arriveert en agenten ziet, begint hij te schieten. Daarop wordt hij door agenten gedood.

9.28 uur. Premier Thorning-Schmidt spreekt van een ‘zeer droevige ochtend’, waarin Denemarken is getroffen door een cynische terreurdaad. „We weten niet wat de motieven waren van de dader, maar we weten wel dat er mensen zijn die Denemarken willen schaden. Ze nemen ons onze vrije meningsuiting kwalijk.” Later in de ochtend brengt ze een bezoek aan de synagoge.

18.07 uur. De Deense politie maakt bekend dat de vermoedelijke dader van de aanslagen een 22-jarige Deen is. Volgens Deense media gaat het om Omar Abdel Hamid El-Hussein. Hij zou een uitgebreid strafblad hebben en zich na zijn recente vrijlating uit de gevangenis mogelijk hebben laten inspireren door propaganda van Islamitische Staat.