De echte superheld is de schrijver

Iron Man, Kick-Ass en nu weer Kingsman: de grote stripverfilmingen zijn allemaal terug te leiden tot één invloedrijke man: schrijver en uitgever Mark Millar. Zijn strips zijn een goudmijn voor Hollywood.

Danny Lawson/ Foto Hollandse Hoogte

De invloed van stripboekenschrijver Mark Millar kan moeilijk onderschat worden. Zelfs iemand als acteur Samuel L. Jackson heeft bijvoorbeeld veel aan hem te danken. De 45-jarige Schotse schrijver bezorgde hem zijn grote rol als superspion Nick Fury in de superheldenfilms van Marvel Comics. De stripboekenuitgever zette Millar in 2001 aan het werk om hun populaire superhelden te moderniseren voor het post 9/11-tijdperk. In de strip The Ultimates verving Millar de van oorsprong roomblanke Fury door een getekende versie van Samuel L. Jackson. Zes jaar later was die in de film Iron Man voor het eerst te zien in die rol.

Het is een van de vele stempels die Millar gedrukt heeft op de stripboekenindustrie. Hij was verantwoordelijk voor de eerste kus tussen twee homoseksuele superhelden in een mainstream comic. Zijn Superman: Red Son uit 2003, waarin de held opgroeit in de Sovjet-Unie in plaats van Amerika, is een standaardwerk. Andere verhalen vormen weer de basis voor de aankomende films van Captain America en Fantastic Four.

Alles wat uit de vingers komt van Millar lijkt goud te worden. Dat besefte de Schot in 2004 al. Terwijl hij voor Marvel werkte zette de schrijver toen zijn eigen uitgeverij op: Millarworld. Hier creëerde hij onder andere de stripboeken van Wanted, Kick-Ass en Kingsman: The Secret Service die ook stuk voor stuk verfilmd werden met wereldsterren als Morgan Freeman, Nicolas Cage, Angelina Jolie én ook weer Samuel L. Jackson. Sinds afgelopen week draait Kingsman in de Nederlandse bioscopen.

Millars uitgeverij onderscheidt zich op een belangrijk punt van andere stripboekenuitgeverijen: bij Millarworld behouden de makers alle rechten op de verhalen en de karakters die zij creëren. Millar verkoopt de licenties aan een uitgever of filmstudio en deelt de opbrengsten fifty-fifty met zijn tekenaar. Wie in loondienst is bij een stripboekuitgever draagt alle rechten van daar verzonnen superhelden of schurken af aan zijn werkgever. Zo krijgt Millar geen royalty's voor het in 2016 geplande derde deel van Captain America, dat grotendeels gebaseerd zal op zijn Civil War-reeks. Na het doorslaande succes van de Kick Ass-film nam de schrijver ontslag en richtte zich volledig op Millarworld.

De vraag wie de rechten op superhelden en hun verhalen bezit – de bedenkers of de miljoenenbedrijven die hun salaris betalen – is een belangrijke vraag en speelt al tientallen jaren. Want is het wel eerlijk dat alleen de uitgevers miljoenen verdienen?

Bij Millarworld draait het helemaal om de hersenspinsels van Millar en zijn talentvolle tekenaars. En dat is een doorslaand succes. Zijn platform blijkt een filmfabriek te zijn voor Hollywood. Al drie creaties van de Schotse schrijver werden verfilmd. Aan zes andere stripboeken wordt momenteel gesleuteld.

Waarom was het opzetten van Millarworld zo belangrijk?

„Bijna alle bekende karakters die je in de bioscoop ziet zijn veertig tot zestig jaar geleden bedacht door schrijvers en tekenaars die niks te zien krijgen van alle opbrengsten uit de films of merchandise. Veel van deze mensen zijn arm gestorven. Terwijl de ideeën waarmee ze een mager salaris verdienden miljarden hebben opgeleverd. Als ik iets in dienst van Marvel creëerde dan was dat het bezit van de uitgever. Neem bijvoorbeeld de verhaallijnen van The Ultimates, Old Man Logan of Civil War. Die kan het bedrijf vrij gebruiken in hun films. Het enige wat ik kan doen is een bioscoopkaartje kopen. Maar als een studio een licentie neemt op eigendom van Millarworld dan bezit ik het. Ik prijs mezelf gelukkig dat ik deel uitmaak van een nieuwe generatie die volledig de rechten op haar creaties behoudt. Mijn tekenaars en ik bezitten projecten als Kick-Ass en Kingsman ook echt. Filmstudio’s benaderen ons en we delen de opbrengsten fifty-fifty.”

Had je verwacht dat Millarworld zo succesvol zou zijn?

„Toevallig heb ik een businessmodel ontdekt waarbij ik een stripboek uitbreng, mensen er films van willen maken, ik weer honderdduizend stripboeken verkoop en zo meer vraag naar mijn werk creëer. Het was nooit zo gepland. Het gebeurde met Wanted. De opbrengsten van die film zorgden ervoor dat ik mijn salaris bij Marvel niet meer nodig had. Plotseling verdiende ik met die zes stripboekjes twintig keer meer dan bij Marvel – en ik was al een van de best betaalde mensen daar. Ik schreef nog meer stripboeken en toen gebeurde hetzelfde weer.”

Je hebt bij Millarworld samen met tekenaars de volledige zeggenschap over jullie stripboeken. Maar hoe zit dat bij de films?

„Ik ben onlosmakelijk verbonden met de films, net zoals Harry Potter-films niet zonder J.K. Rowling kunnen. Dus ik ben bij alle vergaderingen, bekijk het beeldmateriaal en geef commentaar. Ik kan niet ontslagen worden. De truc is om bij dit proces mensen om je heen te hebben die je vertrouwt.”

Zoals?

„Ridley Scott (regisseur van Alien en Prometheus) voor de verfilming van Nemesis, Matthew Vaughn (van Kick-Ass, Kingsman: The Secret Service) voor Superior, Lorenzo DiBonaventura (Transformers, Salt) voor MPH en nog een ander geheim project en Simon Kinberg (X-Men: First Class, X-Men: Days of Future Past) werkt aan de verfilming van Starlight en Kindergarten Heroes. Dit zijn allemaal mensen die ik zelf heb uitgekozen als partner omdat ik ze respecteer en ik weet dat ze naar me luisteren.”

Houd je bij het bedenken van nieuwe verhalen rekening met de mogelijkheid dat ze verfilmd worden?

„Ik laat mijn creatieve proces er niet door beïnvloeden. Voor mij draait het om tekeningen. Ik schrijf de dialoog niet om hardop opgelezen te worden. Het draait erom wat er op de pagina staat. Mijn kantoor staat bomvol stripboeken, en niet met films.”

In eerdere interviews noemde je films als Kick-Ass ‘reclames van 100 miljoen dollar’. Hoe zie je het succes terug in de verkoop van stripboeken?

„Iedereen denkt dat ik een grapje maakte, maar het is echt waar. Harry Potter is een goed voorbeeld. Jo (J.K Rowling, red.) verdiende geen miljarden met de films, maar met haar boeken. Mensen begrijpen niet wat zo’n filmreeks doet met de verkoop. Kick-Ass deed het erg goed toen het in 2008 uitkwam. Het eerste nummer kreeg een zesde druk, maar toen de film uitkwam werd het helemaal gestoord. In de maand voordat de film uitkwam verkochten we honderdduizend exemplaren van de hardcover verzamelbundel ter waarde van 25 dollar. Wereldwijd waren dat er een miljoen. Zonder de film was dit nooit gebeurd.”