Bedenker van Nutella, Tic Tac en de Kinder-eitjes

Michele Ferrero (1925-2015)

Rijkste man van Italië

Een typische padrone die zijn chemici belangrijker vond dan zijn managers.

De grote potten Nutella en de doosjes Tic Tac, de in goudglinsterende wikkels verpakte Ferrero Rochers en de Kinder-eieren met goedkope verrassinkjes binnenin: ze zijn allemaal bedacht door Michele Ferrero, een van de belangrijkste Italiaanse ondernemers van de twintigste eeuw.

Afgelopen zaterdag overleed hij in zijn woonplaats Monte Carlo, 89 jaar oud. Volgens Forbes de rijkste man van Italië en de rijkste fabrikant van zoetigheid ter wereld, met een geschat familievermogen van 20,5 miljard euro.

Van zijn vader Pietro erfde hij een klein chocoladebedrijfje. In de Tweede Wereldoorlog had Pietro Ferrero een nieuw soort chocoladepasta bedacht, met extra hazelnoten door de pasta van cacao. De cacao was in de oorlog op rantsoen, maar hazelnoten waren in Pietro’s woonplaats Alba en omgeving, in het noordwesten van Italië, ruimschoots voorhanden.

Na de dood van zijn vader in 1949 nam Michele Ferrero de leiding over. Hij was een typische Italiaanse padrone: veeleisend maar ook buitengewoon royaal voor zijn werknemers, eigenzinnig, bijna maniakaal in zijn aandacht voor alle fases van het productieproces, van de kwaliteit van de grondstoffen tot de verpakking. Voor zijn werknemers is hij altijd signor Michele gebleven.

Zijn eerste succes buiten Italië waren de kersenbonbons Mon Chéri, in 1956. Maar echt wereldberoemd werd hij na een aanpassing van het recept van de hazelnootpasta in 1964 en een nieuwe naam daarvoor: Nutella. Later volgden Pocket Coffee (1968), Tic Tac (1969), de lijn met Kinder-verrassingen (begonnen in 1974), en Ferrero Rocher (1982).

De Italiaanse president Sergio Mattarella prees Ferrero als „iemand die steeds zijn tijd vooruit was dankzij innovatieve producten en (werd gekenmerkt door) hard werken en zijn gereserveerdheid”.

Ferrero was tot kort voor zijn dood nog bezig met experimenten in het onderzoekscentrum dat hij had ingericht in Monte Carlo, waar hij naartoe was verhuisd uit angst voor ontvoeringen en wegens de belastingvoordelen.

Hij vond de scheikundigen die met chocola experimenteerden en de verkopers die zijn producten aan de man brachten veel belangrijker dan de managers in zijn bedrijf. Interviews gaf hij nooit, universitaire titels en uiterlijk vertoon zeiden hem weinig, en zijn motto was: geen woorden maar daden. Hij liet nieuwe producten altijd uitproberen door zijn werknemers en bij een supermarkt in Luxemburg waar volgens hem een goede doorsnee van de Europese consument kwam – in Luxemburg is ook de juridische zetel van het bedrijf.

Michele Ferrero bezat de spreekwoordelijke gereserveerdheid van mensen uit de regio Piemonte, in het noordwesten van Italië. Hoewel hij steeds belangrijker werd als ondernemer – de firma Ferrero heeft nu een jaaromzet van meer van acht miljard euro – heeft hij zich altijd onthouden van politieke uitspraken.

In 1997 droeg Ferrero de leiding van het bedrijf over aan zijn zoons Pietro en Giovanni. Sinds Pietro in 2011 stierf na een hartaanval, is Giovanni Ferrero de enige topman.