Theater van voyeurisme

De zaak tegen Dominique Strauss-Kahn is „ingestort als een soufflé”. Maar Frankrijk blijft zich afvragen waarom hij zulke risico’s nam.

foto Gonzalo Fuentes/Reuters

Ogenschijnlijk ontspannen had Dominique Strauss-Kahn dinsdag voor de rechter in Lille de vele vragen over zijn seksleven beantwoord. Maar als de discussie een dag later wat al te intiem wordt, raakt zijn geduld op. „Ik begin er een beetje genoeg van te krijgen”, zegt hij geïrriteerd in de richting van de advocaat van de prostituees die bij het proces betrokken zijn. „Ik sta hier niet terecht voor afwijkend seksueel gedrag, want dat is geen vergrijp.”

Daar leek het bij vlagen wel op. Drie dagen lang bespraken de rechters en advocaten tot in de kleinste details de seksuele voorkeuren van de voormalige IMF-baas. Ja, hij houdt van „hardere seks dan de gemiddelde man”, erkende hij. „Sommige vrouwen weten dat te waarderen, anderen niet”, voegde hij toe over zijn kennelijke belangstelling voor anaal verkeer. Maar het is „absurd” te denken dat hiervoor betaalde seks nodig is. „Dit heeft niets te maken met prostitutie.”

Strauss-Kahn en dertien anderen staan terecht op verdenking van pooieractiviteiten omdat ze voor seksfeesten in Frankrijk, België en Washington prostituees zouden hebben ingehuurd. Betaalde seks is in Frankrijk niet verboden. Soirées libertines, met vrije seks en partnerruil, behoren tot op zekere hoogte tot het culturele erfgoed, beoefend en beschreven door De Sade, Rimbaud en recenter door Cathérine Millet in La vie sexuelle de Cathérine M.. Het zijn, in de woorden van Strauss-Kahn „feestelijke” en „ludieke” avonden, waaraan hij zo’n vier keer per jaar deelneemt.

Maar op het faciliteren van prostitutie, op souteneurschap, staat in Frankrijk een maximale gevangenisstraf van tien jaar en anderhalf miljoen euro boete. Om Strauss-Kahn veroordeeld te krijgen, moesten de aanklagers dus bewijzen dat hij wíst dat tijdens de door zijn Noord-Franse vrienden georganiseerde orgies professionals aanwezig waren. En dat bleek lastig.

Het was „niet eens” zo dat deze week de bewijslast „gesloopt” werd, analyseerde Le Figaro aan het eind van de derde dag waarop Strauss-Kahn uitgehoord werd. „Het juridische bouwwerk”, schreef de krant „is tijdens de zitting uit zichzelf ingestort, als een aantrekkelijk uitziende soufflé die inzakt zodra je de deur van de oven half opentrekt”.

Al vorig jaar kregen de onderzoeksrechters het advies om hun zaak tegen Strauss-Kahn te laten vallen. Nadat hij eerder via een schikking veroordeling in New York wist te ontlopen, is de verwachting dat het parket in Lille dinsdag al besluit tot niet verdere vervolging in de ‘Carlton-zaak’ (genoemd naar het hotel waar een deel van de seksfeesten zich afspeelde). Zijn belangrijkste advocaat, Henri Leclerc, liet zich donderdag ontvallen dat de verdediging „op fluweel” zit. Strauss-Kahn zelf merkte op dat de zaak van „een bijbelse eenvoud” was en net zo goed „in 2 minuut 30” afgedaan had kunnen worden.

Niet alleen verklaarde hij zelf niet te hebben geweten dat prostituees waren ingehuurd, ook de prostituees zeiden dat ze op aandringen van de mannen die hen inhuurden nooit aan Strauss-Kahn mochten verklappen dat ze betaald kregen.

Volgens een van de vrouwen, de tijdens het proces onder een pruik verscholen ‘Jade’, had Strauss-Kahn aan de gewaagde kleding, aan de leeftijd van de meisjes en aan hun losse moraal kunnen merken dat zij geen gewone ‘swingers’ waren. Maar overtuigend bewijs ontbrak. DSK heeft nooit zelf vrouwen geregeld of betaald, daar zorgden zijn vrienden Fabrice Paszkowski, en David Roquet voor.

Het „merendeel” van de mensen die op de seksfeesten kwamen „wilde DSK zien”, zei Paszkowski in de rechtszaal. Vanaf eind 2007, als hij bij het IMF aantreedt, is de socialist de gedoodverfde volgende president van Frankrijk. Opiniepeilers zien in hem de politicus die links en rechts na de felle polarisatie onder Nicolas Sarkozy bij elkaar kan brengen. „Niet de meisjes waren het cadeau”, zei Paszkowski, „maar DSK.”

Dat Strauss-Kahn tientallen sms’jes stuurde over nieuwe seksavonden (soms enkele minuten na belangrijke vergaderingen over de financiële crisis) of dat hij er een speciaal seksflatje in Parijs op nahield, lijkt evenmin overtuigend bewijs voor de vermeende pooieractiviteiten. „Ik was een politicus en op dat moment getrouwd”, zei Strauss-Kahn over het appartement. „Ik had een plaats nodig om politici te ontvangen en om voor privédoelen te gebruiken, om jonge meisjes te ontvangen als ik dat wilde.”

Na alle onthullingen van de afgelopen jaren hebben de hoorzittingen weinig meer gebracht dan voyeurisme. De zaak liet veel Fransen onverschillig: ‘DSK’ was al veel eerder van zijn voetstuk gevallen. Wat rest is volgens radiozender France Info een „gevoel van onbehagen” over de motieven van de onderzoeksrechters die de zaak wilden doorzetten en over de intieme confidenties „die justitie of de samenleving niets opleveren”.

Lang was het privéleven van politici in Frankrijk nauwelijks onderwerp van discussie. Over de activiteiten van Strauss-Kahn deden begin jaren negentig geruchten de ronde. Als de strafprocedure in New York die geslotenheid al niet had veranderd, dan hebben de getuigenissen van de prostituees dat deze week wel. Zij beschreven in tranen het „geweld” waarmee Strauss-Kahn in de slaapkamer tekeer ging. Hij moest zelf erkennen dat „materiaal” niet de meest fijngevoelige term was om voor vrouwen te gebruiken, zoals hij in zijn sms’jes deed.

„Er zit van alles in het Carlton-proces, behalve recht”, concludeerde de als misogyn bekendstaande columnist Éric Zemmour. Volgens hem was de zaak tegen Strauss-Kahn „uit naam van de gelijkheid” een proces „tegen alle mannen, hun viriliteit, driften, bruutheid en gevoelloosheid”.

Maar voor de Fransen blijft één vraag onbeantwoord: wat dreef hem? Waarom dacht de geslepen politicus en briljante econoom met zijn riskante dubbelleven te kunnen wegkomen? „Hij wilde alles tegelijk: president van Frankrijk worden en daar niets voor opgeven”, zei psycholoog en documentairemaker Gérard Miller op tv-zender BFM. „Hij wilde ’s middags Obama en ’s avonds de vrienden van (bordeelbaas) Dodo la Saumure.”