Te veel ananas

Over elk onderwerp – hoe klein ook – is oneindig veel te vertellen. Lex Boon koos ooit voor de ananas en neemt ons mee. Deze week: de graftombe van Rose Aylmer.

Haar naam was Rose Aylmer. Hij heette Walter Savage Landor. Het was 1796 en in de bibliotheek van Swansea leerden ze elkaar kennen. Hoewel zij vijf jaar jonger was, viel de Britse dichter als een blok voor de schoonheid, de elegantie en de opgewektheid van de zestienjarige Rose.

Ah what avails the sceptred race / Ah what the form divine! / What every virtue, every grace! / Rose Aylmer, all were thine.

Dit is geen zoetsappig Valentijnsverhaal: een ananas smaakt zoet, maar is bovenal zuur. Landor heeft de prachtige Rose Aylmer nooit laten weten hoe lief hij haar had. Vlak na hun kennismaking werd ze door haar familie naar India gestuurd. Een half jaar later stierf ze „aan ernstige darmproblemen, veroorzaakt door het eten van te veel ananas”, las ik in het boek Pineapple, King of Fruits. Haar graftombe in Calcutta zou de vorm van een ananas hebben. Bovenstaande dichtregels van Landor werden later toegevoegd.

Ik moest aan Rose denken toen een lezer mij onlangs een tip mailde. In 2000 was hij in de stad Kochi, in het zuidwesten van India, dat ooit in Nederlandse handen was. „In de St. Francis Church zitten een aantal Nederlandse grafstenen uit de VOC-tijd in de muur”, meldde hij. „Bij één daarvan staat vermeld dat die persoon is ‘gestorven aan het eten van te veel ananas’.”

Was de lezer niet in de war met het verhaal van Rose Aylmer uit Calcutta? Nee, daar was hij nooit geweest, liet hij weten. „Die grafsteen zit in de muur van die kerk, dat weet ik voor 99 procent zeker. Wat een pech dat ik toen geen foto heb gemaakt.”

We gingen op onderzoek uit. De St. Francis Church was onbereikbaar, maar de lezer vond een lokale fotograaf uit Kochi die wel wilde helpen. Een paar weken later stuurde hij tientallen foto’s van grafstenen door, belicht met een zaklamp. De letters waren weggesleten en moeilijk leesbaar, maar het woord ‘ananas’ kwam nergens voor. Ook India-specialist Bauke van der Pol, die regelmatig in Kochi te vinden is, kende het verhaal niet. Hij sloeg zijn onderzoeksgegevens erop na, maar ook in het boek Inscriptions on Tombs or Monuments in Madras (1946), waarin alle grafstenen in de St. Francis Church staan, komt geen ananas voor. Een doodlopend spoor dus. „Frustrerend,” mailde de lezer, toen we besloten dat de zoektocht voorlopig ophoudt. „Ik weet zeker dat ik die steen heb gezien.”

En er was nog een teleurstelling. Tijdens de zoektocht ontdekte ik ook dat het verhaal over Rose Aylmer net iets anders bleek te liggen. De ananas kreeg de schuld van haar vroegtijdige dood via roddel en achterklap. Historici gaan er inmiddels vanuit dat ze stierf aan cholera. En die graftombe in de vorm van een ananas dan? Ook verzonnen, zo blijkt uit foto’s op findagrave.com. Het enige wat rest zijn de dichtregels van Walter Savage Landor op het graf van Rose.

Rose Aylmer, whom these wakeful eyes / May weep, but never see / A night of memories and of sighs / I consecrate to thee.