Niet Galilei maar Simon Stevin deed de proef met loden ballen

Karel Knip’s ‘Alledaagse wetenschap’ van 24-01-15 is een half puntje minder dan het ‘uitmuntend’ dat hij meestal verdient. Het verhaal over Galilei en het vallen van lichte en zware voorwerpen is echt een broodje aap. Niet Galilei, maar Simon Stevin deed de proef, samen met Johan Cornets de Groot, toenmalig burgemeester van Delft. Van de toren van de Grote Kerk te Delft liet Stevin in 1585 tegelijk twee loden ballen vallen, de ene tienmaal zwaarder dan de andere. Op de grond lag een grote plank. De helper die daarbij stond, verklaarde dat hij slechts één klap hoorde, niet twee, omdat de ballen tegelijk beneden aankwamen.

Stevin schrijft het volgende in het hoofdstuk De Weeghdaet van zijn boek Wisconstige gedachtenissen:

Laet nemen (soo den hoochgheleerden H. IAN CORNETS DE GROOT vlietichste ondersoucker der Naturens verborghentheden, ende ick ghedaen hebben) twee loyen clooten d’een thienmael grooter en swaerder als d’ander, die laet t’samen vallen van 30 voeten hooch, op een bart oft yet daer sy merckelick gheluyt tegen gheven, ende sal blijcken, dat de lichste gheen thienmael langher op wech en blijft dan de swaerste, maer datse t’samen so ghelijck opt bart vallen, dat haer beyde gheluyden een selve clop schijnt te wesen. S’ghelijcx bevint hem daetlick oock also, met twee evegroote lichamen in thienvoudighe reden der swaerheyt, daerom Aristoteles voornomde everedenheyt is onrecht.

Er zijn slechts wat schaarse anekdotische aanwijzingen dat Galilei iets soortgelijks gedaan heeft, en dan zeker niet vóór het jaar 1590. In elk geval publiceerde hij er niet over. Dat is veelzeggend, want Galilei deelde zijn ontdekkingen gretig en snel met de wereld. Nadere beschrijving en bronvermeldingen zijn te vinden in mijn boek Zwaartekracht bestaat niet (Amsterdam University Press, 2014).