Opeens schaatsen buitenlanders hard

Een jaar na de Winterspelen in Sotsji is er weinig meer over van de Nederlandse dominantie in het schaatsen

De Rus Denis Joeskov won spectaculair op de 1.500 meter. Foto Peter de Jong/AP

Precies een jaar geleden hing er een oranje gloed over de Russische badplaats Sotsji, zo groot was de overmacht van de Nederlandse schaatsers op de Olympische Spelen.

Vrijdag in Thialf, het mekka van de schaatssport, was er van die ongekende dominantie niets meer terug te vinden. De WK afstanden worden beheerst door de onzichtbaren van Sotsji. Met name Denis Joeskov, die op de 1.500 meter spotte op een gedenkwaardige avond met alle bekende schaatswetten. Met 1.43,36 verpulverde de Rus het baanrecord én het wereldrecord op zeeniveau. Zelden was het verschil tussen de winnaar en de verliezers zo groot op de schaatsmijl, de meest competitieve afstand op de 400-meterbaan.

„Een ongelooflijke tijd, dit is van een ander niveau”, zei wereldrecordhouder Shani Davis, die het baanrecord van Thialf in bezit had (1.44,48). De Amerikaan werd vierde. „Heel gaaf om te zien, iemand die zo sterk rijdt”, zei Davis over de Beamon-eske sprong van Joeskov. „Records zijn er om gebroken te worden. Ik had niet gedacht dat het mogelijk was om in Europa onder de 1.44 te rijden. Maar niets is onmogelijk.”

Koen Verweij, die tot zijn eigen tevredenheid brons haalde (1.45,15), sprak van „een next-level-rit”. Ook coach Bart Veldkamp had zijn ogen uitgekeken. „Bizar, ongekend. Dit is een wereld verder. We dachten dat het niveau in het schaatsen de laatste jaren een beetje stil stond. Joeskov trekt dit vanavond even recht.”

Joeskov (25), zelf nauwelijks tot een uitspraak te verleiden, blijft een raadsel voor de schaatswereld. Het jaar voor ‘Sotsji’ brak hij internationaal door met zijn eerste wereldtitel op de 1.500 meter. Een jaar later was hij bij de Spelen, op dezelfde ijsbaan nota bene, in geen velden of wegen te bekennen. En in het postolympische seizoen is de pupil van bondscoach Kosta Poltavets zijn concurrentie ineens lichtjaren vooruit. „Hij kan straks in Calgary wereldkampioen allround worden”, zegt Veldkamp.

Poltavets had in de aanloop naar de race al voorspeld dat Joeskov het baanrecord van Davis zou verbeteren. En begin maart zal het op de Olympic Oval van Calgary richting het wereldrecord gaan; Davis volbracht de 1.500 meter op 11 december 2009 in 1.41,04, op de hooglandbaan van Salt Lake City. Maar dat onaantastbaar geachte record lijkt ineens in het bereik te liggen van Joeskov, geboren in Moldavië, opgegroeid in Moskou.

Regerend wereldkampioen allround Verweij wil de superrace van Joeskov vooral gebruiken als bron van inspiratie. „Dit werkt motiverend. Wij zullen in de toekomst heel hard moeten trainen om ook zo hard te kunnen rijden. Maar het is mogelijk.”

Joeskov was vrijdagavond niet de enige buitenlander die veel te snel was voor de Nederlanders. Op de 1.000 meter bij de vrouwen kwam de Amerikaanse Brittany Bowe met een vergelijkbare verrassing: 1.13,90, ook een nieuw baanrecord. Alleen haar landgenote Heather Richardson (1.14.49), vriendin van olympisch kampioen Jorrit Bergsma, kon haar spoor enigszins volgen. Ireen Wüst, die vorig jaar in Sotsji nog zilver veroverde op de kilometer, werd vrijdagavond op dik anderhalve seconde vierde.

De coach van Wüst, drievoudig olympisch kampioene Marianne Timmer, had „de perfecte race” gezien van Bowe. „Zo wil je ze rijden op de Spelen. Dit zijn mannentijden.”

Eén ding valt Timmer op, in Heerenveen. De uitblinkers van vorig jaar in Sotsji – vooral de Nederlanders – missen dit seizoen de topvorm. „En degenen die vorig jaar slecht waren zijn nu op hun top, zoals de Russen en de Amerikanen. Je ziet dat zij er heel erg op gebrand zijn iets goed te maken.”

Dat gold zeker voor Bowe (26), een oud-basketbalster uit Ocala in Florida. „Ik baal nog steeds van onze prestaties in Sotsji, ik kan er nog steeds emotioneel van worden. Wij willen iets recht zetten. Dit jaar wilde ik wereldkampioen worden. Dat is gelukt.”

De Duitse Claudia Pechstein haalde vrijdag, negentien jaar na haar eerste wereldtitel nog maar eens brons, op de 5.000 meter. De 42-jarige rijdster uit Berlijn zegt nog steeds afgeluisterd te worden, nadat ze in 2009 in een dopingzaak verzeild was geraakt. Ze werd twee jaar geschorst maar houdt vast aan haar onschuld. „Mijn huis is doorzocht, ik word afgeluisterd, geobserveerd. Nog steeds, al weet ik niet door wie of wat”, zegt ze in een interview met deze krant. Pechstein geeft met name Harm Kuipers, lid van de medische commissie van de internationale schaatsbond, de schuld van haar schorsing. „Ik vind het een schandaal dat hij daar nog zit. Kuipers heeft bedrog gepleegd.”