Murrays nieuwe sterke vrouw

Andy Murray, vrijdag uitgeschakeld in Rotterdam, zoekt zijn heil bij coach Amélie Mauresmo. „Ze kreeg kritiek, puur en alleen omdat ze vrouw is.”

Andy Murray, hier met coach Amélie Mauresmo, bij een training. Foto David Gray/REUTERS

Indringend keek hij secondenlang naar zijn box in de Rod Laver Arena, met een vinger wijzend in de richting van zijn coach, de Française Amélie Mauresmo. Nadat Andy Murray zijn tegenstander Tomas Berdych had verslagen in de halve finale van de Australian Open, volgde het eerbetoon aan de vrouw die het had aangedurfd met hem het avontuur aan te gaan.

En daarna was het tijd voor gramschap. Want voor het eerst sinds zijn glorieuze overwinning op Wimbledon anderhalf jaar geleden had hij weer de finale bereikt van een grandslamtoernooi en daarmee hadden Mauresmo en Murray een half jaar na het begin van hun samenwerking eindelijk succes gebaard. „Het was een moedige besluit van haar en ik hoop dat ik haar daarvoor kan belonen”, zei Murray in Melbourne, in een speech direct na de gewonnen halve finale waarin hij twijfelaars, critici en seksisten voorhield dat „vrouwen ook hele goede coaches kunnen zijn”.

Twee weken later, afgelopen donderdag in de perszaal in Ahoy, blikte hij nog eens terug op die opvallende actie in Melbourne. „De kritiek die haar ten deel viel, althans een deel, was puur en alleen omdat ze vrouw is. Zo voelde het voor mij althans en ik was daar kwaad over”, zei de Schotse nummer vier van de wereld na zijn overwinning in de tweede ronde van het ATP-toernooi in Rotterdam.

Groot verhaal

De vraag was of hij zelf weleens stilstaat bij zijn bijdrage aan de emancipatie van vrouwelijke tenniscoaches, maar hij ging daar niet op in. Murrays woorden pruttelden er routinematig uit na zeker niet de eerste vraag in de afgelopen maanden over zijn onorthodoxe trainerskeuze. „Toen ik had bedacht dat zij mijn coach moest worden, was ik me ervan bewust dat dit een groot verhaal zou worden. Logisch: dat een speler uit de top van het mannentennis gecoacht wordt door een vrouw is lang geleden. Maar ik heb me wel verwonderd over de storm van kritiek die ze te verduren heeft gehad, ik vond dat zeer onterecht.”

Vrijdagmiddag sneuvelde Murray in Rotterdam na een zwak optreden tegen de Fransman Gilles Simon in de kwartfinale: 6-4 en 6-2. Voor de vierde keer in vijf optredens in Rotterdam is hij dus al voor het finaleweekend uitgeschakeld, alleen in 2009 won hij het toernooi. Rond kwart over vier verliet hij Ahoy. De eenzaamheid on the road is voor alle tennisprofs min of meer hetzelfde – met alleen zijn fitness-trainer bij zich om mee te praten stapte hij in de auto naar het vliegveld.

Mauresmo was er niet bij in Rotterdam, nadat ze vorige week de Franse vrouwen langs de Italianen loodste in het Fed Cup-toernooi. Doet ze er ook nog bij, naast de 25 weken van het jaar die ze aan Murrays zijde staat. De voormalig nummer één van de wereld, winnares van de Australian Open en Wimbledon in 2006, was een krachtige verschijning op de baan wier mentale grilligheid een dominantere tenniscarrière in de weg heeft gestaan. Als trainer breekt ze dwars door barrières heen, nadat ze eerder al korte tijd de Fransman Michaël Llodra coachte.

Een vrouw als coach in het mannentennis, dat blijft vooral beperkt tot moeders van talentvolle zonen. Maar het was Billie Jean King, icoon van haar sport en charismatische voorvechtster van gelijke betaling tussen mannen en vrouwen, die de betrekkelijkheid van de aanstelling van Mauresmo meteen benadrukte. Immers: voormalig Wimbledon-kampioen Bobby Riggs, die zich op latere leeftijd ontpopte tot een seksist bij uitstek en een legendarische Battle of the Sexes met King uitvocht en verloor, werd tijdens zijn actieve carrière gecoacht door Eleanor Tennant. Een vrouw dus – toen al, voor de oorlog.

Seksisme

Maar er waren uiteraard ook de te verwachten commentaren, van bijvoorbeeld de Australische prof Marinko Matosevic – „ik heb niet zo’n hoge pet op van vrouwentennis” – toen hij gevraagd werden naar zijn mening over de ‘match’ Murray/Mauresmo. Later bood hij zijn excuses aan, maar de open zenuw in de tenniswereld, die van de seksestrijd, was weer geraakt. Daar weet ook Gilles Simon het nodig van. Hij kreeg het vrouwelijke deelnemersveld over zich heen toen hij zich op Wimbledon in 2012 liet verleiden om zijn standpunt over gelijke verdeling van prijzengeld bij grandslamtoernooien te verkondigen. Simon vindt dat mannen (weer) meer moeten verdienen, mede vanwege het grotere aantal sets dat ze spelen.

Laat het nu net Simon zijn die vrijdagmiddag in de Rotterdamse Ahoy verder succes voor de tandem Murray-Mauresmo in de weg stond. Twaalf keer op rij had hij verloren van Murray – alleen hun allereerste confrontatie had Simon ooit gewonnen. Hij trok Murray mee in lange rally’s, brak de Schot vijf keer op zijn service en speelde de toernooifavoriet gestaag en met flair naar huis. Gevraagd wat zijn landgenote Mauresmo aan het spel van Murray kan toevoegen, hield Simon zich op de vlakte. „Daar kan ik niet over oordelen. Ik ken Mauresmo goed, maar over tennis hebben we het zelden gehad. Ik zou zeggen dat ze per definitie een bijdrage levert, aangezien Andy haar gekozen heeft en hij is niet de persoon die zomaar iemand toevoegt aan zijn begeleiding.”

Sterke (tennis)vrouwen zijn voor Murray een continue bron van inspiratie geweest, zou je kunnen stellen. Als kind werd hij samen met zijn broer Jamie getraind door zijn alomtegenwoordige moeder Judy Murray, tegenwoordig coach van het Britse Fed Cup-team. En Murray is al bijna tien jaar samen – en inmiddels verloofd – met Kim Sears, die weer dochter is van tenniscoach Nigel Sears. Zij gaat er prat op dat ze zich wat betreft haar carrière (als artiest) niets in de weg laat liggen door Murrays dwingende agenda.

In zijn keuze voor een coach was Murray eerder al trendsettend met het aantrekken van tennisgrootheid Ivan Lendl. De in Tsjechoslowakije geboren Amerikaan had de sport in de jaren negentig van de vorige eeuw abrupt de rug toegekeerd en keerde pas in 2011 uit zijn zelfverkozen ballingschap terug toen hij de interessantse baan in het tennis kreeg. Zijn taak: de Britse belofte Andy Murray het laatste zetje geven richting een grandslamtitel, in een tijdperk van giganten Roger Federer, Novak Djokovic en Rafael Nadal. Lendl slaagde glansrijk – na de US Open in 2012 won Murray ook de ultieme trofee: Wimbledon in 2013.

Geen mentor meer

Waar bij Lendl de taakstelling duidelijk was, blijft nu enigszins mysterieus wat Murray uit zijn samenwerking met Mauresmo hoopt te halen. In een interview met de Daily Telegraph, voorafgaand aan de Australian Open, beaamde hij dat hij een iets aanvallender wil spelen. „Het is belangrijk om die optie te hebben op momenten dat het van pas komt.” Maar alom wordt aangenomen dat het Murray vooral te doen is om de stijl van coaching. Na de beëindiging van de samenwerking met zijn vorige coach sprak hij over de vrees die hij bij Lendl had gehad voor een „halfbakken aanpak”. Want de gereserveerde Lendl, altijd al meer mentor dan coach, bouwde zijn bemoeienis jaar op jaar verder af. En aan het begin van hun samenwerking maakte Lendl duidelijk dat hij vooral gewoon wilde kunnen golfen.

Mauresmo is dan – als tegenhanger van Lendl – de invoelende, aanwezige en gedreven motivator voor Murray. Even een compleet andere richting. Op een moeizaam herstel van een rugoperatie in de herfst van 2013 volgde de breuk met Lendl in het voorjaar van 2014 en het spel van de Schot kreeg maar matig vorm. Dit najaar vertrokken ook zijn vaste meereizende vertrouweling Daniel Vallverdu, nu coach van de Tsjech Berdych, en zijn fitness-coach Jez Green. Al met al heeft Murray nog amper mensen van het eerste uur om zich heen. Zo breekt met Mauresmo een interessante fase aan in zijn carrière.

Onmiddellijk succes op Wimbledon afgelopen zomer, waarmee Mauresmo zich per direct boven alle twijfel verheven had mogen beschouwen, bleef uit voor titelhouder Murray. In de kwartfinale was de jonge Grigor Dimitrov te sterk. Ook de US Open eindigde voor Murray bij de laatste acht en toen hij op de ATP World Tour Finals maar net ontsnapte aan een ‘double bagel’ tegen Roger Federer – uitslag 6-0, 6-1 – werd het Mauresmo-experiment door veel tennisvolgers als mislukt beschouwd. De nuance dat er nog amper echt getraind was, de wekenlange sessies in Miami deze winter moesten nog komen, ging gauw verloren in de heftigheid van de reacties, constateerde Murray tot zijn spijt.

Sinds het bereiken van de finale van de Australian Open is de kritiek verstomd. Het idee dat een vrouw een absolute toptennisser coacht, went. Murray zelf voelt zich er, zo zei hij donderdag desgevraagd, in ieder geval heel goed bij. „Nu ik zes maanden met haar heb gewerkt, heb ik nog maar eens bevestigd gezien dat elk individu anders is. Het gaat er niet om of je man of vrouw bent als coach. Iedereen heeft een andere persoonlijkheid, andere sterktes en zwaktes. Haar persoonlijkheid, ervaring en kennis sluiten aan bij wat ik nu nodig heb. Ik ben blij met hoe het gaat.”