Liquidaties

Bij mij in de buurt in Amsterdam is een paar dagen geleden een schietpartij geweest waarbij iemand is geliquideerd. Dat is iets anders dan vermoord of geëxecuteerd. Vermoorden is iemand doodmaken zonder de rechtvaardiging van een of ander wetsartikel; executeren is een springlevend mens doodschieten, ophangen, onthoofden, verbranden, de laatste injectie geven.

Liquideren betekent letterlijk ‘vloeibaar maken’. Vaak gebeurt het in een schietpartij en het wordt alleen gedaan in de onderwereld, door mensen die we ‘bekenden van de politie’ noemen. De laatste jaren is het aantal schietpartijen met liquidaties door bekenden van de politie in de stad schrikbarend toegenomen. Ik wilde er meer van weten, riep Google te hulp en werd op mijn wenken bediend. „Bekijk alle schietpartijen in Amsterdam.” Een uitnodiging van nu.nl. Ik ben er niet op ingegaan.

Sinds de digitale bewakingsindustrie tot ontwikkeling is gekomen zijn we aan die schietpartijen steeds meer gewend geraakt. Overal hangen camera’s. In iedere winkel, het openbaar vervoer, boven de snelwegen, in particuliere huizen. Je ziet een videofilmpje op de televisie, het wat schemerige interieur van een juwelierswinkel. Daar komen twee jongens binnen. Haastig gedrag, gegraai in de vitrines, een paar schoten, de rovertjes verdwijnen en de juwelier kan het niet navertellen. Ander voorbeeld. Je wordt ’s nachts wakker. Ergens in de verte wordt geschoten, daarna het geluid van sirenes. Een politieauto en een ambulance. Een schietpartij, denk je, en je gaat weer slapen. Wat moet je anders doen?

De veranderingen in het taalgebruik zeggen het al. De geweldsmisdaad wordt langzamerhand gedomesticeerd. Destijds had je Al Capone (1899-1947), de meedogenloze gangster, dranksmokkelaar. Het was de tijd waarin grote misdadigers langs een omweg werden geromantiseerd. In Hollywood kwam het genre van de gangsterfilm tot ontwikkeling. Weliswaar deugden die misdadigers niet, maar toch waren het een soort helden die aan de verkeerde kant van de wet hun strijd voerden. En daarna werd het een tv-serie, The Untouchables, over de onverschrokken Eliot Ness, tegen wie Al Capone ten slotte niet was opgewassen.

In Nederland waren het de tegenstanders van de privédetective Dick Bos die toen, in de oorlog, deze rol speelde. Bos moest vaak een zware strijd voeren maar hij won altijd. Hij was slimmer, sneller, sterker. De schurk wilde hem uitschakelen maar voor hij het besefte was de revolver al uit zijn hand geschoten. „Au, mijn poot!” riep hij. Bos, jiu-jitsuvechter, raakte in een worsteling. De tegenstander werd gevloerd. „Na zo’n nekslag zeggen ze gewoonlijk niet veel meer.” De Dick Bos-boekjes, beeldromans, kostten een kwartje. Ik was een jaar of vijftien, ik heb ze verslonden. Toen wilden de Duitsers schrijver en tekenaar Alfred Mazure inschakelen voor hun propaganda. Dat heeft hij resoluut geweigerd.

Nu wordt Amsterdam overspoeld door de moderne schietpartijen. Maar „waar blijft de woede om al dat geweld?” vroeg Het Parool zich afgelopen week af. In de nacht van 10 op 11 februari is er weer een liquidatie geweest, van een man uit de top-600 van ‘jonge, gewelddadige criminelen’. Wat had de krant verwacht? Telkens weer een stille tocht, bosjes bloemen en knuffels gooien bij de plaats delict? Stille tochten? Dat soort rouwbeklag raakt langzamerhand versleten. In de krant werden een paar psychologen aan het woord gelaten, maar uit hun uitvoerige antwoorden blijkt dat die het ook niet weten.

De schurkjes hebben tegenwoordig hun eigen top-600. Als ze hun plannen naar hun eigen maatstaven feilloos uitvoeren, zien ze zich dezelfde avond nog in het programma Opsporing verzocht. Wie wil er in deze tijd niet graag op de tv komen? En dan lezen ze in de krant dat ze een ‘schietpartij’ hebben veroorzaakt. Voor je het weet ben je een Bekende Nederlander, net als Willem Holleeder, De Neus. Wie zou in deze tijd niet zo’n BN’er willen zijn? Voor de openbare orde is het heel slecht maar we zijn eraan gewend geraakt.

Het is nacht, een uur of twee, je ligt te slapen. Je wordt wakker door het lawaai van een kalasjnikov. Wat zou dat zijn, zegt je vrouw. Klinkt als een liquidatie, zeg je, en jullie gaan weer rustig slapen.