Lars Vilks denkt dat hij doelwit van de aanslag in Kopenhagen was. Waarom?

Vandaag werd een café in de Deense hoofdstad Kopenhagen beschoten waar op dat moment een bijeenkomst plaatsvond die in het teken stond van de vrijheid van meningsuiting. De bijeenkomst was een idee van de Zweedse kunstenaar Lars Vilks. Vilks raakte niet gewond, maar denkt dat hij het doelwit was. Waarom?

Kunstenaar Lars Vilks. Foto AFP

Vandaag werd een café in de Deense hoofdstad Kopenhagen beschoten waar op dat moment een bijeenkomst plaatsvond die in het teken stond van de vrijheid van meningsuiting. Één persoon kwam om het leven. De bijeenkomst was een idee van de Zweedse kunstenaar Lars Vilks. Vilks raakte niet gewond, maar hij is mogelijk wel het doelwit geweest van de aanslag. Dat denkt hij zelf ook, zo zei hij vanavond tegen persbureau AP. Wie is hij?

De 62-jarige Vilks, doctor in de kunstgeschiedenis, is als kunstenaar vooral bekend vanwege zijn sculpturen. In 1980 maakte hij twee houten bouwwerken van drijfhout, Nimis en Arx, die in een natuurreservaat in Höganäs in Zweden staan. In 1996 riep Vilks het kleine gebied waar de bouwwerken zich bevinden uit tot een onafhankelijke microstaat genaamd Ladonia, inclusief ‘inwoners’, een munt, een koningin en een president.

Hij deed dit uit protest na vele rechtszaken over de twee bouwwerken. Die werden door het lokale bestuur als echte gebouwen beschouwd en voor de bouw daarvan was geen toestemming. Nimis en Arx staan er nog steeds, en inmiddels is Ladonia een toeristische attractie in Zweden.

Lees meer over de geschiedenis van Vilks microstaat Ladonia.

Controverse rond Mohammed-tekening

Maar dit is niet waarom iemand een aanslag op Vilks zou willen plegen. In 2007 veroorzaakte hij een internationale controverse nadat hij een tekening had gemaakt waarop de profeet Mohammed werd afgebeeld met het lichaam van een hond. De bedoeling was dat de tekening getoond werd in Zweedse kunstgalerieën, maar geen wilde de afbeelding tentoonstellen. De internationale aandacht kwam er toen de tekening werd afgedrukt in Zweedse kranten, waaronder Nerikes Allehanda.

Vilks werd het mikpunt van woedende moslims, net als zijn Deense ‘collega’ Kurt Westergaard dat in 2005 werd toen de Jyllands-Posten diens omstreden cartoon van Mohammed met een bom in zijn tulband plaatste. Online verscheen een video waarin de leider van het toenmalige Islamitische Staat in Irak (de voorloper van het huidige Islamitische Staat) een beloning uitloofde voor de moord op Vilts. Abu Omar al-Baghdadi, de voorganger van IS-leider Abu Bakr al-Baghdadi, zou de beloning met 50.000 dollar verhogen als Vilts werd “geslacht als een lam”. Ook de hoofdredacteur van Nerikes Allehanda werd met de dood bedreigd.

“Voor het westerse denken is het fundamenteel je artistiek uit te kunnen drukken zonder uitzonderingen te maken voor heilige zaken”, zei Vilks destijds. Hij maakte zich geen al te grote zorgen over de bedreiging van een “zeer kleine tak van onze moslims”. Maar hij negeerde die niet.

De Arabische nieuwszender Al-Jazeera ging een paar jaar geleden op bezoek bij Vilks:

Mislukte aanslagen

In 2009 werd een moordaanslag op Vilks verijdeld. In de Verenigde Staten werden drie inwoners, onder wie Colleen ‘Jihad Jane’ LaRose, aangehouden vanwege hun deelname aan een complot. LaRose, die orders van Al-Qaeda zei te hebben opgevolgd, reisde naar Europa om mee te doen aan het moordcomplot. Zij en anderen wilden Vilks zes keer in zijn borst schieten. LaRose verloor echter haar geduld met de mannen die haar naar Europa hadden gelokt en gaf het na zes weken op. Ze werd gearresteerd bij terugkomst in Philadelphia. Ze werd veroordeeld tot tien jaar cel.

Op dezelfde dag in 2009 werden in Ierland zeven mensen gearresteerd vanwege een moordcomplot.

In mei 2010 werd Vilks aangevallen door moslimdemonstranten, terwijl hij bezig was met een toespraak over de vrijheid van meningsuiting op de universiteit van Uppsala. Vilks liet een film over de islam en homoseksualiteit zien, toen de demonstranten hem aanvielen. Hij liep geen ernstige verwondingen op.

In november van dat jaar verscheen er een videoboodschap waarin een lid van terreurbeweging Al-Shabaab uit Somalië Vilks met de dood bedreigt en anderen oproept hem te doden. “We zijn je nog niet vergeten”, zegt de man. Hij belooft de persoon of personen die dat doen een beloning.

Een maand later mislukte een zelfmoordaanslag in de Zweedse hoofdstad Stockholm. De bommen ontploften niet goed en alleen de dader kwam om het leven. Vlak voor de aanslag kwam er bij een Zweeds persbureau een bericht binnen waarin stond dat de aanslag een wraakactie was voor de Zweedse deelname aan de oorlog in Afghanistan en de tekening van Vilks. De dader had zo veel mogelijk mensen willen doden.

In 2011 werden er in de Zweedse stad Göteborg drie mannen gearresteerd, die van plan waren geweest Vilks te doden.

Na de aanslag op Charlie Hebdo

Vilks staat op een hitlist van Al-Qaeda. Daarop staan ook PVV-leider Geert Wilders, oud-politica Ayaan Hirsi-Ali, auteur Salman Rushdie en cartoonist Westergaard. Stéphane Charbonnier staat ook op de lijst. Hij, toen hoofdredacteur van het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo, werd vorige maand doodgeschoten tijdens de aanslagen in Parijs.

Twitter avatar michaelh992 Michael Horowitz Lars Vilks was on al-Qaeda’s “hit list”, just like Stephane Charbonnier from #CharlieHebdo http://t.co/Ij4jmOJkxR

Vilks zei vanavond tegen persbureau AP dat de aanslag in Kopenhagen, door de Deense premier een terreuraanval genoemd, mogelijk geïnspireerd was door die op Charlie Hebdo. Hij was het doelwit, hij weet het bijna zeker:

“Welk ander motief kan er zijn?”