Je bént je nummer

Een inburgeringscursus bestaat niet in Spanje. Maar één les wordt al snel duidelijk: zonder nummer, ben je niemand. Overal waar je komt, wordt ernaar gevraagd. Bij het openen van een bankrekening, het aansluiten van een telefoon of het doen van een simpele boodschap bij de supermarkt volgt doorgaans één vraag. Mag ik uw NIE? En ben je niet in het bezit van een Número de Identidad de Extranjero dan is het jammer maar helaas. Een Nederlands paspoortnummer is niets waard. Daarmee open je in Spanje – dat toch wel degelijk lid is van de Europese Unie – geen deuren.

Hoe kom je eigenlijk aan een identiteitsnummer voor buitenlanders? De vraag stellen is makkelijker dan hem beantwoorden. Spanje heeft de regels de laatste jaren een beetje aangescherpt. Dat heeft een voor- en een nadeel. De rijen voor de loketten zijn aanzienlijk geslonken, maar om in de rij te mógen staan moeten talloze handelingen worden verricht. Zoals het maken van een afspraak via internet. Te kiezen data liggen weken, zo niet maanden, vooruit.

Een poging om alvast contact te leggen met een belastingadviseur die hulp kan bieden bij het inschrijven als zzp’er loopt op niets uit. ‘Heb je al een NIE?’ luidt de tegenvraag per email. Als het antwoord negatief is, dan volgt één duidelijke reactie: ‘Sorry, maar dan kan ik niets voor je doen. Als je je NIE hebt, dan hoor ik het wel. Saludos.’

Ondertussen is het zaak dat de papieren in orde zijn voordat je je op de afgesproken plaats en dag meldt. In Madrid is dat meestal ergens op een politiebureau aan de rand van de stad. Bij de ingang krijg je een formuliertje in de hand gedrukt en word je direct weer de deur gewezen. Eerst betalen bij de bank. Als je een kleine 12 euro lichter bent, mag je terugkeren om een nummertje te trekken. Je bent namelijk niet de enige met wie ze een afspraak hebben gemaakt.

De nieuwste regels

Als je na maanden eindelijk tegenover een agent van de vreemdelingenpolitie zit, mag je slechts hopen dat je over al de benodigde papieren beschikt. Paspoort, huurcontract en de arbeidsovereenkomst met NRC worden bekeken. Een goedkeurend knikje blijft uit. „Begrijp ik goed dat u zich hier als autónomo gaat vestigen? Dan zult u zich eerst als zelfstandige moeten inschrijven voordat ik u een NIE kan geven”, zegt de agente op strenge toon. „Dat zijn nu eenmaal de nieuwste regels.”

Dat het geen zin heeft me zonder NIE aan te melden als zelfstandige zonder personeel was al eerder duidelijk. Wapperen met geld heeft geen zin. Zo opzichtig werkt de corruptie in Spanje nu ook weer niet. Het voelt als schaakmat. Komt er aan de inburgering al een einde voordat je er überhaupt aan kunt beginnen?

Nee, dit blijkt onderdeel van de Spaanse inburgering. Een lange zoektocht op internet leert dat buitenlanders in een kantoortje in een noordelijke buitenwijk van Madrid zonder afspraak een tijdelijke NIE voor drie maanden kunnen krijgen. Voor 9,36 euro krijg ik een velletje in handen gedrukt.

Een licht euforisch gevoel maakt zich van mij meester. Inschrijven als zzp’er is geen probleem meer. Op het politiebureau krijg ik daarna al snel mijn groene kaart met definitieve NIE voor het leven. Mijn naam – daar konden de Spanjaarden toch al weinig mee – mag ik vergeten. Ik ben 3843037.