Broos bestand Oekraïne gaat in na dagen van hevige gevechten

Na weer een dag van hevige gevechten in Oost-Oekraïne is het eerder deze week in Minsk afgesproken staakt-het-vuren vanavond om 23.01 ingegaan. In de strategisch belangrijke stad Debaltseve, waar duizenden Oekraïense militairen omsingeld zijn, voltrok zich eerder op de dag nog een laatste offensief van de separatisten.

Een vrouw schuilt in de stad Jenakijeve, in de regio Donetsk. Foto Reuters / Baz Ratner

Na weer een dag van hevige gevechten in Oost-Oekraïne is het eerder deze week in Minsk afgesproken staakt-het-vuren vanavond om 23.01 Nederlandse tijd ingegaan. In de strategisch belangrijke stad Debaltseve, waar duizenden Oekraïense militairen omsingeld zijn, voltrok zich vandaag nog een laatste offensief van de separatisten. In de industriestad Donetsk vielen op ten minste twee locaties in het centrum burgerslachtoffers door granaatinslagen, zegt onze correspondent ter plaatse Steven Derix. Het bestand lijkt voorlopig te worden gerespecteerd:

Twitter avatar StevenDerix Steven Derix Staakt-het-vuren. Doodse stilte hangt boven #Donetsk.

De Oekraïense president Petro Porosjenko zei alvast:

Twitter avatar poroshenko Петро Порошенко The entire world holds its breath in anticipation of the tomorrow morning. If slapped on one cheek, we won’t turn the other one.

De scepsis over het standhouden van de wapenstilstand is sinds het sluiten van het nieuwe bestandsakkoord afgelopen donderdag alleen maar gegroeid. Premier Aleksander Zachartsjenko van de zelfverklaarde ‘Volksrepubliek’ Donetsk deed vandaag weinig om de twijfel te beteugelen. “In het akkoord van Minsk staat geen woord over Debaltseve”, verklaarde hij volgens persbureau AFP. Zijn strijders zullen zich aan het bestand houden zei Zachartsjenko, behalve in “interne regio’s”:

Twitter avatar StevenDerix Steven Derix Zachartsjenko: DNR staakt het vuren, behalve in ,,interne regio’s”. Debaltsevo is volgens hem zo’n regio. https://t.co/1wh1BXNUFT

Terug naar Minsk 1

In het bestandsplan, ‘Minsk-2’, wordt vastgehouden aan de bestandslijn uit het akkoord dat in september al werd gesloten in Minsk. Maar de situatie is sindsdien veranderd. De pro-Russische separatisten hebben Debaltseve, een strategisch knooppunt van wegen en spoorwegen, omsingeld. Zij zouden zich moeten terugtrekken terwijl ze rond Debaltseve aan de winnende hand zijn, zegt Derix.

Twitter avatar StevenDerix Steven Derix Wees niet de volgende! Pro-Russisch pamflet voor de Oekraïense soldaten in Debaltsevo. http://t.co/J7hnRWzcxc

De situatie in Donetsk is anders. De rebellen hebben die stad al in handen. De frontlijn ligt volgens Derix langs de stadsrand. Ondanks de gevechten en granaatinslagen vandaag, gingen vrouwen voor Valentijnsdag wel opgedirkt en op hoge hakken de straat op, naar het restaurant, zag Derix.

De separatisten in Loegansk, een ander rebellenbolwerk dichter bij de grens met Rusland, herhaalden vandaag dat ze het staakt-het-vuren zullen respecteren. Dat komt overeen met eerdere toezeggingen die de rebellenleiders deden aan de Russische president Poetin en de Duitse bondskanselier Merkel, en met de instemming van de parlementen van de zelfverklaarde volksrepublieken.

Morgen weer overleg

Poetin, Merkel en de Franse president Hollande hebben vanavond rond 20.00 uur nog telefonisch contact gehad over de situatie in Oost-Oekraïne. Alle drie de leiders benadrukten in dat gesprek het belang van het staak-het-vuren. Poetin herhaalde nogmaals dat de rebellen zich aan het bestand zullen houden.

Voor morgen staat weer een telefonisch overleg gepland, waar ook Porosjenko aan meedoet. De vier leiders zullen de naleving van het bestand bespreken, schrijft persbureau AFP.

5.300 doden later

Het nieuwe bestandsakkoord voor Oekraïne werd donderdag bereikt na veertien uur durende onderhandelingen tussen de leiders van Duitsland, Frankrijk, Rusland en Oekraïne. Er is onder meer afgesproken dat de strijdende partijen de komende twee weken al hun zware wapens terugtrekken uit de frontlinie. Er moet zo een bufferzone van 50 tot 140 kilometer worden geschapen (lees hier de elf hoofdpunten uit het akkoord)

De wapenstilstand moet verdere escalatie van het conflict in Oekraïne voorkomen. De oorlog tussen Russisch-gezinde separatisten en de regering in Kiev begon in april; zo’n twee maanden na de pro-westerse omwenteling in Oekraïne. In de tien maanden die volgden zijn nu 5.300 doden gevallen.

Lees verder in NRC: een uitgebreide special over de oorlog en het bestand in Oekraïne. (€)