Bezet! Strijd voor de kleine talen

Dertig studenten bezetten vrijdag een pand van de Universiteit van Amsterdam uit onvrede over de bezuinigingsplannen van de faculteit geesteswetenschappen.

Foto Maurice Boyer

„Hé, een krakersrel!” Een oudere passant is een tikje teleurgesteld als zijn vrouw hem erop wijst dat de gemaskerde bezetters van het Amsterdamse Bungehuis studenten zijn. „Dan zullen ze zo meteen vast netjes vertrekken.”

Maar dat zijn de demonstranten die het pand deze vrijdag bezetten, niet van plan. Ze zijn tegen het beleid van de Universiteit van Amsterdam, en in het bijzonder tegen de bezuinigingsplannen van de faculteit geesteswetenschappen – onder meer talenstudies, geschiedenis en filosofie. Ze vertrekken niet voordat hun eisen zijn ingewilligd, staat op een pamflet.

De groep van zo’n dertig mensen noemt zich ‘de nieuwe universiteit’ en telt ook studenten uit andere steden. Ze hangen spandoeken aan de gevel. Voor de deur staat een met boeken gebouwde toren van Babel. Onderwijs is een recht, brult een jongen door een megafoon. Een door de UvA ingehuurde beveiliger vertelt een docent dat ze niet naar binnen kan.

De bezetting volgt op een profielschets van het faculteitsbestuur van vorige week, waarin onder meer staat dat kleine-talenstudies als Hebreeuws en Italiaans stoppen als zelfstandige opleiding. De studenten willen dat „veralgemenisering, ondemocratisch beleid, gebrek aan openheid en rendementsdenken” stoppen, zegt Jarmo Berkhout, woordvoerder van Humanities Rally. Zijn actiegroep neemt geen deel aan de bezetting, maar steunt het protest wel.

De UvA is ongelukkig met de actie. De eisen hebben het bestuur van de universiteit formeel niet bereikt, schrijft Louise Gunning, voorzitter van het college van bestuur, ’s middags in een open brief. Daarin wordt de actiegroep gevraagd het Bungehuis te verlaten. Een „zeer spoedige reactie” kunnen de studenten „sturen aan de woordvoerder van UvA”.

Zo blijven actievoerders en bestuurders op gepaste afstand van elkaar. Vanuit het Bungehuis zal worden bezuinigd op geesteswetenschappen. Decaan Frank van Vree moet de begroting van 82 miljoen euro voor 2018 structureel met 7 miljoen euro hebben bijgesteld. 98 van de 700 voltijdbanen verdwijnen, waarvan 78 onder wetenschappelijk personeel.

Het faculteitsbestuur kwam in november met twee mogelijke scenario’s voor verandering. Het meest ingrijpende model bevatte een gezamenlijke propedeuse voor alle eerstejaars. Geen beleidsvoornemen, alleen een denkexercitie, zei Van Vree.

Maar studenten en docenten kwamen in opstand. Van Vree zou van geesteswetenschappen een allegaartje willen maken. De bezorgdheid strekte tot buiten de UvA. Zo kreeg Van Vree een brief van acht museumdirecteuren die hun „ongerustheid” uitten over het mogelijk opheffen van de master museumconservator. De decaan stelde ze gerust.

Het faculteitsbestuur stelde daarop vier werkgroepen samen met studenten en docenten. Zij hebben de afgelopen weken nieuwe scenario’s bedacht, waarna het bestuur een nieuwe, breed gedragen opzet zou kiezen om in 2016 mee te beginnen.

De profielschets leidt opnieuw tot boosheid. „Het is een schoffering van studenten en docenten”, zegt Berkhout. „De adviezen van de werkgroepen zijn zeer selectief gebruikt, de alternatieven van professoren zijn genegeerd. Dit is bijna hetzelfde plan.”

Onzin, zegt Van Vree. „We hebben alle adviezen overgenomen, op het essentiële punt van de herstructurering van het talenonderwijs na. We hebben juist goed gesproken met studentenraad en ondernemingsraad. Dit protest is een affront voor iedereen die zich de afgelopen tijd zo heeft ingespannen.”

Van Vree spreekt van „vechten tegen de bierkaai”. „Dit is een kleine groep die zich opwerpt als belangenbehartiger van alle studenten geesteswetenschappen. Samengevat zijn de demonstranten tegen de neoliberale universiteit. Daar zijn wij blijkbaar onderdeel van. Hoewel ik voor sommige ideeën sympathie heb, vraag ik me af of dit de manier is om de hele universitaire wereld te veranderen.”

Een woordvoerder van de UvA benadrukt dat het bestuur vindt dat de standpunten van de actiegroep aandacht en discussie verdienen. „Maar waar we van balen is de verstoring van onderwijs en onderzoek. Mensen kunnen niet naar hun werk, maken zich zorgen over hun kamer. Dat hoort niet.”

Laat op de vrijdagavond was het Bungehuis nog steeds bezet.