Banen creëren door belastingverlaging is duur en werkt niet

Foto ANP

Het creëren van banen via lastenverlichting op arbeid, zoals het kabinet Rutte II via hervorming van het belastingstelsel wil bereiken, werkt maar ten dele en is erg kostbaar. Dat blijkt uit een vandaag verschenen studie van het Centraal Planbureau.

Staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) bereidt op dit moment een wat hij noemt “prototype” van een nieuw belastingstelsel voor. De ambitie van het kabinet is om in dat nieuwe stelsel met 15 miljard euro aan lastenverlichting op arbeid binnen tien jaar tot honderdduizend nieuwe banen te komen. VVD en PvdA verschillen fundamenteel van mening over hoe die 15 miljard moet worden opgebracht.

Het CPB heeft een nieuw model ontwikkeld waarmee de arbeidsmarkteffecten van fiscale maatregelen preciezer kunnen worden berekend. Uit het rapport De effectiviteit van fiscaal participatiebeleid blijkt dat “generieke lastenverlichting relatief weinig doet voor arbeidsparticipatie”. Een verlaging van de inkomstenbelasting leidt maar ten dele tot meer banen.

Kostbare ingreep

Als het kabinet bijvoorbeeld het tarief op de inkomstenbelasting in de derde schijf (nu 42 procent voor inkomens tussen de 33.500 en 57.500 euro per jaar) wil verlagen met 1,5 miljard euro, dan zal dat iets meer dan vierduizend nieuwe banen voortbrengen. Een kostbare ingreep dus: ruim 3,5 ton per baan.

Een verlaging van het tarief in de eerste belastingschijf (nu 36,5 procent voor inkomens tot 20.000 euro) met eveneens 1,5 miljard, zou zelfs tot bijna 1.400 mínder banen leiden.

Invoering basisinkomen is desastreus

Nog desastreuzer is de invoering van een basisinkomen voor alle Nederlanders, een oud herverdelingsidee dat in de politiek af en toe weer opduikt (zoals recent bij GroenLinks). Omdat basisinkomen geen rekening houdt met vermogen of het partnerinkomen ontstaat ook hier een “forse financiële prikkel” om juist te stoppen met werken als je partner al een goed betaalde baan heeft.

Tweede Kamerlid voor GroenLinks Liesbeth van Tongeren over het basisinkomen

Hoe creëer je dan wél banen?

Door werken meer lonend te maken dan niet werken. Of doordat een deeltijders meer uren gaan werken omdat de financiële prikkel groot genoeg is. Volgens het CPB zal Wiebes moeten mikken op de onderkant van de arbeidsmarkt: waar mensen weinig werken voor weinig loon of waar mensen überhaupt niet werken. Dat kunnen bijstandtrekkers zijn of moeders met jonge kinderen. “Daar zit nog de meeste rek in de arbeidsparticipatie”, noteert het rapport.

Zo levert een hogere bijdrage voor kinderopvang (ter waarde van een half miljard) zo’n negenduizend banen op, een even hoge extra arbeidskorting voor jonge moeders die gaan werken ruim elfduizend banen en een algehele hogere arbeidskorting (van anderhalf miljard) bijna achtduizend banen.

De meest efficiënte banenmachine komt volgens het CPB-model niet uit een fiscaal douceurtje dat de schatkist geld kost, maar uit een bezuiniging op sociale uitkeringen. Maar wel eentje die vooral de kwetsbare onderkant van de samenleving raakt. Als het kabinet een half miljard op de bijstand bespaart, zullen een kleine vijftigduizend bijstandtrekkers kiezen voor een baan.

Lees het hele verhaal in NRC Handelsblad.