Als kwaliteit loont, wint de patiënt

De zorgplannen van minister Edith Schippers tasten de solidariteit in het zorgstelsel aan, schreef senator Marijke Linthorst (PvdA) dinsdag in deze krant. Nee, schrijft minister

Edith Schippers, verbetering van de zorg spaart geld en tegelijkertijd heeft de patiënt er baat bij.

Of je nu jong of oud bent, gezond of ziek, krap bij kas of met een goed gevulde portemonnee – als je in Nederland ziek wordt, lig je naast elkaar in hetzelfde ziekenhuis. Je zit naast elkaar in de wachtkamer bij de huisarts. En je krijgt dezelfde goede zorg. Onze gezondheidszorg maakt geen onderscheid tussen mensen. Daar ben ik trots op.

Solidair zijn we ook als het gaat om de kosten. Als je een minimuminkomen hebt, krijg je zorgtoeslag en betaal je nu per jaar ongeveer 500 euro aan zorgpremies, inclusief het eigen risico. Dat is overigens enkele tientjes minder dan tien jaar geleden. Verdien je twee keer modaal, dan betaal je zo’n 1400 euro. Bijna 500 euro méér dan tien jaar geleden.

Net zo belangrijk: de zorg wordt steeds beter. Mensen leven steeds langer met goede kwaliteit van leven, ook als ze een chronische aandoening hebben. En in de ziekenhuizen daalde de vermijdbare sterfte de afgelopen jaren met ruim de helft.

In het buitenland blijft dat niet onopgemerkt. Nederland staat al jaren hoog in de internationale ranglijsten die kwaliteit, betaalbaarheid, patiëntvriendelijkheid en toegankelijkheid van de zorg meten.

Dit succes is niet te danken aan marktwerking. Het is evenmin te danken aan sturing door de overheid. Het zit hem in de combinatie van die twee: een publiek-privaat stelsel. Hierin waarborgt de overheid met strenge regels de solidariteit en toegankelijkheid, terwijl concurrentie de zorgverzekeraars aanzet om goede zorg in te kopen voor een redelijke prijs.

In landen met een publiek stelsel, zoals het Verenigd Koninkrijk, is het de overheid die de zorg inkoopt. Oppervlakkig gezien is er volledig vrije artsenkeuze. Maar langer dan vier uur wachten op spoedeisende hulp is heel gewoon. Zelfs ambulances moeten soms 20 minuten wachten voordat ze het ziekenhuis in mogen. Urgente operaties worden uitgesteld. De kwaliteit en de toegankelijkheid staan onder druk. En ook de solidariteit. Want er komen steeds meer privéklinieken. Zonder wachttijden. Voor de Britten die het kunnen betalen.

Ons stelsel doet het dus beter, maar dat is zeker geen reden om achterover te leunen. Het aantal ouderen stijgt sterk; het aantal mensen met een chronische ziekte verdubbelt de komende jaren. De medische mogelijkheden nemen toe. Waardoor bijvoorbeeld mensen met kanker gelukkig veel meer overlevingskansen hebben. Zij blijven dan wel hun leven lang onder behandeling.

Toch is de stijging van de zorgkosten voor het eerst in lange tijd onder de raming gebleven. Begin deze eeuw groeide de zorg nog met 10 procent. Dit jaar blijven de totale zorgkosten ongeveer gelijk.

We slagen er dus in om de kosten te beheersen door betere kwaliteit te leveren. Dat lijkt tegenstrijdig, maar dat is het niet. Een geslaagde operatie is goedkoper dan een operatie die opnieuw moet. Een ziekenhuisinfectie is vreselijk voor de patiënt, maar kost ook extra ligdagen. Als zorgverleners samenwerken waardoor een foto niet nogmaals gemaakt moet worden, is dat fijn voor de patiënt én goedkoper.

Om aan de groeiende vraag naar zorg te kunnen voldoen, moeten we de zorg dus nog verder verbeteren. Dat is de weg waarop we nu zitten en op die weg moeten wij doorgaan.

In ons systeem is het niet de overheid, maar de zorgverzekeraar die de rol heeft om die verbetering in de praktijk voor patiënten te organiseren. Dat doen zij door zorg voor hun verzekerden in te kopen met een goede prijs/kwaliteitsverhouding. Zorg die daaraan niet voldoet, wordt niet ingekocht.

De zorgverzekeraar doet dus eigenlijk wat consumenten in andere sectoren van de samenleving zelf doen: hij vraagt méér voor minder. Hierdoor kennen wij in de zorg een mechanisme dat de kosten drukt en de kwaliteit versterkt.

De definitie van die kwaliteit gaan artsen, verpleegkundigen, patiënten en zorgverzekeraars gezamenlijk vaststellen in het nieuwe Kwaliteitsinstituut. Op basis van die kwaliteitscriteria zullen de verzekeraars de zorg inkopen.

De motivatie van de zorgverzekeraars om hun kritische rol te blijven spelen is cruciaal. Door zorgverzekeraars beter te compenseren voor chronisch zieken en ouderen, wordt het voor hen interessanter om zich op deze groep te richten. De focus komt dan te liggen op de groep die het meeste zorg gebruikt. De groep die de komende jaren het sterkst zal groeien. De groep die echt afhankelijk is van goede zorg om zo lang mogelijk gezond en actief te blijven.

Als kwaliteit loont, kan onze gezondheidszorg optimaal functioneren. Dan behouden we de solidariteit en krijgen we betere zorg tegen lagere kosten. Dat is goed voor ons allemaal. Maar de grootste winnaar is de patiënt.