Mercuurs droom: museum vol zeekunst

Thom Mercuur wil een museum bouwen aan het Lauwersmeer. Met de expositie ‘Eb en vloed’ laat hij alvast zien hoe het moet worden.

Maaike Alma, zonder titel (2014, olieverf op papier gemaroufleerd op hardboard, 36×27 cm) Particuliere collectie

Een collectie is er al, nu nog een gebouw. Thom Mercuur (74) is al twee jaar aan het lobbyen bij de noordelijke overheden en het bedrijfsleven voor het museum dat hij in Lauwersoog wil bouwen. ‘Eb en Vloed’ wil hij het noemen, net als de tentoonstelling die hij in 2010 maakte in Museum Belvédère bij Heerenveen. Ook dat museum richtte hij zelf op, een droom die hij samen met twee jeugdvrienden realiseerde. „Met Belvédère ben ik dertien jaar bezig geweest, met dit nieuwe project pas twee jaar. Waarom zou het nu dan niet lukken?”

Toch begint hij ongeduld te voelen. Het ontwerp ligt al een tijdje klaar. Architect Gunnar Daan ontwierp een rond, stalen paviljoen op palen in het water. Het dak wil hij laten begroeien met zoutminnende planten. Binnen komen dertien zalen: zes voor de vaste collectie schilderijen en tekeningen over water, vis, zeevogels en boten die Mercuur bijeenbracht, vijf voor tentoonstellingen. Hij ziet het al helemaal voor zich. „Er komt ook een restaurant waar je oesters kunt eten of een visje, met uitzicht op de schepen die langsvaren. In de verte kun je Schiermonnikoog zien liggen. Het moet een fijne plek worden, waar een breed publiek zich thuis voelt.”

Maar vooralsnog moet de voormalige directeur van Belvédère het doen met een prefabgebouwtje van geperste houtsnippers, het Haven Informatie Paviljoen (HIP). Mercuur mag de ruimte twee maanden gebruiken om een voorproefje te geven van de kunst die hij in Eb en Vloed wil tentoonstellen. Er hangen zestig werken, veelal uit zijn eigen collectie, maar ook bruiklenen van kunstenaars, musea en verzamelaars die sympathiseren met het project.

Mercuur laat zich weinig gelegen liggen aan conventies in de kunstwereld: werk uit allerlei stijlen en perioden hangt kriskras door elkaar, Roger Raveel, Hendrik Werkman en Robert Zandvliet tussen minder bekende kunstenaars die Mercuur bewondert. Wat de bonte collectie verbindt, is het thema: de zee.

De nadruk ligt op kunstenaars uit Friesland en Groningen. Zoals Jan Roos, die inspiratie haalt uit de haven van Harlingen, en Barteld, die zelf aan het Lauwersmeer woont. Mercuur wijst op fotowerk. „Dit hier is van Maaike Alma. Zij komt vaak werken in Frankrijk, waar ik een huis heb aan de kust van Picardië.”

Mercuur wil zelf „een paar jaar” directeur zijn van museum Eb en Vloed. „Daarna staat vormgever Gert Jan Slagter klaar als opvolger. Ik werk al jaren met hem samen. Hij is als een zoon voor me.”

Met de financiën bemoeit de verzamelaar zich niet. Die neemt Harm Post, directeur van Groningen Sea Ports, voor zijn rekening. De provincie Groningen heeft al 1,7 miljoen euro toegezegd. „Van Friesland hopen we een soortgelijk bedrag te krijgen”, zegt Post. „Maar de partijen willen eerst de Provinciale Statenverkiezingen in maart afwachten. Daarnaast voer ik gesprekken met de noordelijke fondsen voor kunst en cultuur, regionale ontwikkeling en economie. Ik begrijp dat Thom vaart wil maken, maar hij moet nog even geduld hebben.”