Kremlin noemt uitvoering van Minsk-akkoord ‘niet onze zaak’

Gevechten gaan door voor het bestandsakkoord zondag om 00.00 uur ingaat. En of geweld daarna ophoudt? Separatisten hebben de sleutel in handen.

Een tank van het Oekraïense leger is op weg naar de stad Debaltseve, waar de afgelopen dagen zwaar werd gevochten. Er zouden hier vijf- tot zesduizend Oekraïense militairen omsingeld zijn. Foto Gleb Garanich / Reuters

Nog geen etmaal na het nieuwe bestandsakkoord van Minsk begint Rusland al enige afstand te nemen van de overeenkomst.

Woordvoerder Peskov van het Kremlin zei vandaag dat Rusland niet verantwoordelijk is voor de uitvoering van het 13-puntenplan. Moskou staat „garant” voor de overeenkomst in Minsk maar Rusland is niet het land „dat overeengekomen maatregelen moet uitvoeren”, aldus Peskov. „Wij kunnen dat simpelweg fysiek niet doen omdat Rusland geen deelnemer in het conflict is”, zei de woordvoerder van president Poetin. Deze redenering is niet nieuw. Moskou ontkent categorisch dat het direct bij de oorlog betrokken is. Maar deze distantiëring nu wijst er wel op dat Poetin het akkoord op eigen wijze interpreteert.

Zo zal de Oekraïense pilote Savtsjenko, die in Moskou gevangen zit, niet snel worden vrijgelaten. President Porosjenko had dat gisteren wel aangekondigd. Omgekeerd liet Porosjenko’s minister van Buitenlandse Zaken vandaag weten dat de amnestieregeling niet geldt voor oorlogsmisdaden.

Nieuwe gevechten na akkoord

Peskov liet op zijn persconferentie ruimte aan de separatisten in Oost-Oekraïne. Weliswaar hebben ook de rebellen – onder druk van Merkel en Poetin – ingestemd met ‘Minsk-2’, maar van harte ging dat niet. Ze zijn de laatste tijd aan de winnende hand en willen liever geen terrein opgeven.

Premier Zachartsjenko van de zelfverklaarde ‘Volksrepubliek’ Donetsk koos meteen na het akkoord voor een verbaal offensief. Hij zou, kondigde de voormalige elektricien bij voorbaat aan, Oekraïne zeker de schuld geven van een mislukking van de wapenstilstand. „Daarna zullen er geen nieuwe ontmoetingen en overeenkomsten zijn”, voorspelde hij grimmig. Alsof hij al uitzag naar dat moment.

Na de nachtelijke besprekingen in Minsk gingen de gevechten in de Donbas onverminderd door. Sinds de ondertekening gisteren zijn er alweer zeker dertien doden gevallen.

Vanuit Rusland werden volgens een Oekraïense woordvoerder in de nacht van het Minsk-overleg bovendien nog vijftig tanks, veertig raketsystemen en veertig pantserwagens aangevoerd voor de rebellen. Moskou ontkende dit bericht en het viel niet meteen te verifiëren. Maar het staat vast dat de rebellen de laatste weken aanzienlijke hoeveelheden moderne wapens hebben ontvangen uit Rusland en dat er veel Russisch sprekende militair geoefende manschappen meestrijden met de rebellen. Zo zijn ze er in korte tijd in geslaagd zeker duizend vierkante kilometer terreinwinst te boeken.

Slag om Debaltseve

Vooral bij Debaltseve, een strategisch knooppunt van wegen en spoorwegen, blijft de situatie precair. Poetin verklaarde gisteren na afloop van het overleg in Minsk dat hij daarover met Porosjenko en de anderen geen afspraken had gemaakt. Volgens de meeste berichten zijn daar vijf- tot zesduizend Oekraïense militairen omsingeld, zo’n 20 procent van de totale Oekraïense troepenmacht in het Donbas-gebied.

Ook Poetin zinspeelde er na afloop in Minsk op dat er bij Debaltseve tot zondag flink zou worden gevochten. Volgens de militaire logica, aldus de Russische president, zouden de Oekraïense troepen zich kunnen overgeven of een poging kunnen wagen hun omsingeling te doorbreken. Een rebellenleider zei iets vergelijkbaars: Porosjenko begrijpt de toestand in de ‘ketel’ van Debaltseve niet, twitterde hij.

De rebellen hebben de Oekraïense militairen nu, na forse verliezen aan eigen kant, in een houdgreep. Dat ze die zomaar, met behoud van hun wapens, naar veiliger streken zouden laten vertrekken, is moeilijk voorstelbaar. Inname van Debaltseve zou de opstandelingen veel meer controle geven over de toegang tot de belangrijke steden Loegansk en Donetsk.

In Donetsk is voor de zwaar op de proef gestelde burgers sinds de onderhandelingen nog weinig veranderd. De beschietingen zijn niet gestopt en inwoners begroetten het akkoord van Minsk met scepsis. „Ik geloof er helemaal niet in”, zei de 62-jarige Ljoeba die haar achternaam niet kwijt wilde aan persbureau AFP. „Steeds als ze een overeenkomst ondertekenen, zeggen ze het een en doen ze het ander. Ik vertrouw niemand meer.”