Kijk, dat rode steentje is een uitgerukt oog

Na gebeurtenissen als de moord op Kennedy en de maanlanding is nu het Nieuwe Testament verbeeld in lego. Geen brave invulling van de materie, maar beeldender en bloediger dan de meeste voorgangers.

Afbeeldingen uit het besproken boek

Het is al een jaar of tien een van de populairste verschijnselen op internet: de legoïficatie van opvallende gebeurtenissen. De simplistische legofiguurtjes tegen de achtergrond van uiterst gedetailleerde bouwwerken, opgebouwd uit karakteristieke steentjes, tot leven gebracht in houterig, speels en daarmee vaak humoristische stop motion-animatie: het is de speeltuin van menige nerd met teveel vrije tijd. Of het nou om het doelpunt van Robin van Persie tegen Spanje gaat, de moord op Kennedy, de vervuiling van Shell op de Noordpool, de maanlanding of de medailles van Ranomi Kromowidjojo: op YouTube zijn verfilmingen in lego te vinden. Het is een speelse, eigentijdse vorm van geschiedschrijving. De verlegoïsering van de wereld: als het niet in lego-vorm is gebeurd, is het niet echt gebeurd.

De legoïficatie van de Bijbelverhalen kan dan niet uitblijven. De verbeelding ervan past bovendien in een traditie: de vroegste kunst moest nog ondergronds gemaakt worden in een christen-vijandige omgeving, maar binnen no time (een eeuw of twee) was het christendom begonnen aan een zegetocht waaraan geen kunstenaar kon ontsnappen. Van Rembrandt tot Doré – van Dürer tot de verstripping door Robert Crumb. Hun beroemdste werken verbeelden het woord van God.

De Bijbel in 1001 blokjes. Nieuwe Testament is de logische culminatie van deze tradities. Wat niet meteen wil zeggen dat dit het hoogtepunt van de eenentwintigste-eeuwse westerse beschaving is. Maar zo belachelijk als het klinkt, is het toch ook niet: het Nieuwe Testament verstript in legovorm. Heel verstandig dat de brave Brendan Powell Smith (een christen-nerd met teveel vrije tijd) niet de concurrentie is aangegaan met Robert Crumb, die aan het Oude Testament is begonnen, met verbluffend mooi resultaat.

Het Nieuwe Testament is een tikje braver en daarom wat geschikter voor het aan uitdrukkingen wat minder rijke legomateriaal. De gezichtjes zijn wel met zichtbaar plezier, bij vlagen met humor, en soms zelfs met enige wellust volgetekend. De manier waarop vrouwenpoppetjes zijn afgebeeld in het verhaal waarin Jezus preekt over verleidingen is grotesk grappig: ‘Stel dat je bij God vandaan raakt door iets wat je in het rechteroog ziet’ – afgebeeld is een legopoppetje dat op een kruising tussen Jayne Mansfield en Anna Nicole Smith lijkt – ‘ruk het oog er dan uit en gooi het weg! Je kunt beter een lichaamsdeel verliezen dan dat heel je lichaam in het vuur gegooid wordt!’ – afgebeeld ligt een rood steentje: het bloederige oog. Jezus als baby is een schattige combinatie van een geel en een wit legohoofdje op elkaar. Wanneer Jezus wordt besneden verschijnt er een mes in beeld, bedreigend groot vergeleken met die twee hoofdjes waarvan er eentje het lichaam moet voorstellen.

De letterlijke invulling van de verhalen past bij het Amerikaanse geloof, maar dat betekent niet dat we een brave invulling van de materie te zien krijgen. Natuurlijk, engeltjes hebben vleugels, en Lazarus staat waarlijk op, maar een dief steelt een ghettoblaster, een lichaamsdeel wordt afgehakt met behulp van een cirkelzaag, wie rijk was tijdens het aardse bestaan komt in een enorme legovlammenzee terecht en het beest rijdt rond in een rode sportauto.

Komisch hoogtepunt is de bloedserieus bedoelde inleiding: ‘Dit boek schuurt soms aan tegen de conventionele interpretatie van de Bijbelse teksten en daagt de lezer uit verder te kijken dan wat we vroeger geleerd hebben op school, in de kerk, thuis, of waar dan ook.’

Dat kun je wel zeggen ja: wanneer je tussen de resten van een aardbeving de Amerikaanse vlag ziet liggen, of wanneer de Engel met zijn vat van vuur als een soort ruimtestation rond de (overigens ronde!) aarde zweeft, is ‘aanschuren tegen de conventionele interpretatie’ wel een heel voorzichtige formulering. Niet geschikt voor theologische scherpslijpers natuurlijk, deze De Bijbel in 1001 blokjes, maar het is wel meer dan een grap op de manier van het internetverschijnsel.

In feite is dit niks meer en minder dan een eigentijdse versie van de Kinderbijbel: beeldender, bloediger en grappiger dan de meeste voorgangers, al kan deze lego-vorm die voorlopig nog niet vervangen: op naar het Oude Testament dus.