Column

Cornald en Wilfried, live uit Amsterdam

Cornald Maas presenteertOpium (AVROTROS).

Soms duurt het heel lang voordat een programma zijn uiteindelijke vorm weet te vinden. Opium, het kunstmagazine van de AVRO (nu AVROTROS), bestaat met onderbrekingen al sinds 1991 en wordt vanaf 2008 gepresenteerd door Cornald Maas. Dit seizoen heb ik voor het eerst het gevoel dat de formule klopt.

De lijdensweg die tot dit resultaat leidde was mede zo lang en pijnlijk door de eeuwige worsteling met hoge en lage cultuur. Podium Witteman (NTR) laat elke week weer zien hoe lastig die afwegingen zijn.

Zelfs op NPO 2 mag een kunstprogramma geen moment meer de indruk wekken elitair of hoogdravend te zijn. Maar als je alleen maar televisiesterren en popzangeressen uitnodigt, dan haakt de doelgroep van kunstliefhebbers af, en dan heb je kind en badwater weggegooid.

Maas heeft ook nog eens zichzelf opgezadeld met de handicap van dubbele petten: hoe geloofwaardig ben je als juryvoorzitter van de Musical Awards en een van de selecteurs van de inzending naar het Eurovisie Songfestival, als je die onderwerpen in je onafhankelijke cultuurprogramma behandelt?

En toch ben ik vrij content met wat Opium nu zoal aanpakt. De vondst om een vooraanstaande museumdirecteur wekelijks op reportage te sturen naar een expositie van een collega werkt wonderwel. Maas toont betrokkenheid, maar weet vaak wijselijk zijn mond te houden. Hij zet vooral zijn formidabele netwerk in om verrassende gasten om zich heen te verzamelen.

Neem nu gisteren Peer Wittenbols, auteur van wel vijftig toneelstukken en scenario’s, die je bijna nooit op televisie zult tegenkomen. Hij kon daar nu wel zitten, omdat in zijn nieuwe voorstelling Beppie Melissen een hoofdrol speelt. Die kennen de mensen thuis als tante Cor uit Gooische Vrouwen. Maar de actrice heeft ook een mening over het Scapino Ballet, zoals schrijver Renate Dorrestein spontaan opinies over Lucebert kan produceren.

Heel diep gaat het niet allemaal, het blijft een babbelprogramma over culturele actualiteiten, maar ik steek er genoeg van op.

In het tweede seizoen van Fotostudio De Jong (VPRO), vlak ervoor op dezelfde zender te zien, zijn we nog lang niet zover. Net als Opium komt het actuele magazine over fotografen, foto’s en de verhalen daarachter live uit Amsterdam, met publiek. Dat levert vooral geïmproviseerde discussies op, die wel heel erg aan de oppervlakte blijven.

Wilfried de Jong kiest twee door zijn publiek meegenomen foto’s uit en voert daar moeizame gesprekjes over. Zijn selectie geldt vooral kiekjes en quasiartistiek amateurwerk, waar niet heel veel over te zeggen valt.

Interessantste discussie ging gisteren over de keuze van een intiem portret van twee homo’s op een bed in Sint-Petersburg als World Press Photo. De oorlogsfotograaf vond het ge-wel-dig, de fotoredacteur van een dagblad meende dat er niks interessants op te zien was.

Moet een foto op zichzelf kunnen staan of altijd gepresenteerd worden met het verhaal erachter? Goede vragen, de antwoorden beperkten zich tot algemeenheden: je kunt het een doen of het ander nalaten. Dat kan dus nog veel beter en scherper.